سوره سینما

پايگاه خبری تحلیلی سینمای ایران

logotext
تاریخ انتشار:۱۴ تیر ۱۳۹۴ در ۹:۰۸ ق.ظ چاپ مطلب

نظر یک تدوینگر باسابقه درباره بهترین فیلم بهروز افخمی

hasan-dust1

کارگاه تخصصی انجمن منتقدان و نویسندگان با موضوع آشنایی با تدوین شنبه ۱۳ تیرماه در سالن سیف‌الله‌ داد خانه سینما برگزار شد.

کارگاه تخصصی انجمن منتقدان و نویسندگان با موضوع آشنایی با تدوین شنبه ۱۳ تیرماه در سالن سیف‌الله‌ داد خانه سینما برگزار شد.

سوره سینما-گلاره محمدی: به گزارش روابط عمومی انجمن، این کارگاه با حضور حسن حسندوست؛ تدوینگر برجسته سینمای ایران و جمعی کثیری از اعضای انجمن منتقدان و نویسندگان سینمایی، تدوینگران و هنرجویان سینما برپا شد. در ابتدای نشست کیوان کثیریان رئیس شورای مرکزی انجمن ضمن اشاره به دو نشست تخصصی پیشین با عنوان کارگاه آشنایی با طراحی صحنه و کارگاه آشنایی با صدا، به معرفی حسندوست پرداخت و از او دعوت کرد تا سخنان خود را آغاز کند.

حسن حسندوست با اشاره به گستردگی موضوع تدوین عنوان کرد:«این اولین کارگاه تخصصی است که با موضوع تدوین برگزار می شود و امیدوارم فتح بابی باشد تا این اتفاق مفید باز هم تکرار شود. برای توضیح مباحث مورد نظرم ۶ فیلم ایرانی و ۶ فیلم خارجی را انتخاب کرده ام که دقایقی از آنها بعد از صحبت هایم نمایش داده خواهد شد.»

وی ادامه داد:«ابتدا باید به این سئوال پاسخ دهیم که تدوینگر چه می کند؟ اگر کارگردان همه کارهای یک فیلم را انجام می دهد پس وظیفه تدوینگر چیست؟ ممکن است فیلمهایی توسط کارگردانان آنها تدوین شود ولی معمولاً کارگردان های بزرگ فیلم های خود را تدوین نمی کنند. مثلاً استاد بیضایی که فیلم های خودش را تدوین می کند در فیلم های دیگران موفق تر از فیلم های خودش است. البته نمونه موفق این کار فیلم دونده امیر نادری است. اصولاً تدوینگر حذف شدنی نیست و جزء لاینفک سینما است همانطورکه تدوین حذف نشدنی است چون تقطیع بصری هر فیلم باید با تدوین انجام شود.»

تدوینگر هامون افزود:«حالا این سوال مطرح می شود که این تدوینگر چه وظیفه ای بر عهده دارد؟ در یک فیلم سینمایی استوری بورد وجود دارد که بر اساس آن فیلمبرداری انجام می شود ولی طبیعتاً کارگردان نمی داند کدامیک از فریم های گرفته شده را می تواند یا می خواهد استفاده کند حتی ممکن است برداشت آخر در مونتاژ نهایی استفاده نشود یا ممکن است جایی دیگر در تقطیع برداشت های مختلف از یک پلان استفاده شود. در واقع تدوینگر می کوشد با درکی که از فیلمنامه دارد به گونه ای راش ها را تقطیع کند که شاهد یک فیلم خوش ساخت باشیم.»

حسندوست عنوان کرد: «در ابتدای کار یک تدوین اولیه صورت می گیرد که در آن داستان مشخص است و صحنه های اضافی دور ریخته می شود. در این مرحله زمان فیلم طولانی است ولی خبری از ریتم نیست. نکته مهم دیگری که وجود دارد انتخاب نما است که در تدوین اولیه از اهمیت زیادی برخوردار است و در مرحله بعد جزئیاتی مثل نوع و اندازه پلان ها مهم است. بعد از این مرحله به فاین کات می رسیم که در واقع کار اصلی تدوینگر از اینجا شروع می شود و خلاقیت در این بخش حرف اول را می زند.»

تدوینگر میکس افزود:«چیزی که در این مرحله اهمیت دارد اصول مکانیکی و کاربرد درست آنها و در نهایت اصول زیبایی شناسی و خلاقیت است که نامحدود و گسترده هستند چون هیچ فیلمی شبیه فیلم دیگری نیست. نوع زیبایی شناسی که محصول تبادل نظر کارگردان و تدوینگر است، مشخصه ای است که فیلم ها را از یکدیگر متمایز می کند. وقتی اصول زیبایی شناسی رعایت نمی شود احساس می کنیم همه فیلم ها شبیه هم هستند در صورتیکه در سینمای جهان متن مشابهی از شکسپیر با اجراهایی کاملاً متفاوت ساخته و ماندگار شده اند.»

hasan-dust2

تدوینگر رنگ خدا عنوان کرد:«در سینما دو تقسیم بندی برای تدوین وجود دارد شامل تدوین روایتی و تدوین توصیفی یا بیانی که هر یک شاخصه های خاص خود را دارند. تدوین روایتی یک مدل عام است و نمونه آن را می توان در سینمای آمریکا به وفور دید. در تدوین فیلم های روایتی پیوند دو نمای مشابه مهم است، اصول مکانیکی مثل مچ کات اهمیت دارند و اصطلاحاً نباید متوجه تدوین شدن فیلم شویم. برش نامرئی در این شکل تدوین اهمیت زیادی دارد حتی جامپ کات هم در خدمت روایت فیلم قرار می گیرد.»

حسندوست ادامه داد: «وابستگی دو نما به هم در این نوع تدوین اجتناب ناپذیر است و تفاوت اندازه نماها و تمایل به ادامه دادن مسیر فیلمنامه از مواردی است که موجب باورپذیری فیلم می شود. فیلم خوب فیلمی است که نتوان حتی یک نمای آن را حذف کرد. انتقال مفهوم در سینمای روایتی به صورت تدریجی است و اصل تداوم از اهمیت ویژه ای برخوردار است. اصولاً کار اصلی تدوینگر کنترل زمان و رعایت تداوم است.»

تدوینگر باران عنوان کرد: «تدوین توصیفی بیان مفهوم در کنار هم قرار گرفتن دو نما است و اصالت را متعلق به مفهوم می داند. در این نوع تدوین پیوند نماها به توصیف گرایش دارد و حتی تفاوت زاویه نماها هم چندان اهمیتی ندارد. درواقع سینمای توصیفی، هنر بیان معانی است. سینما یک هنر نامحدود است و هر فیلمی که تأثیرگذار باشد فیلم خوبی است و صرفاً یک سرگرمی نیست. در واقع سینمای خوب سینمایی است که پس از اتمام فیلم در ذهن تماشاگر باقی بماند. هر فیلمی که اکران می شود لزوماً سینما نیست اما فیلمی که تأثیر میگذارد قطعاً سینما است و این تفاوت بین فیلم و سینما نه فقط در ایران بلکه در کل دنیا مطرح است.»

در بخش دیگری از این کارگاه حسندوست گفت:«مبحث بعدی این است که زیبایی شناسی هر فیلمی با فیلم دیگر متفاوت است چرا که دنیای هر فیلمی منحصر به خودش است. کشف زیبایی شناسی در هر فیلم با تدوینگر است که آن را با نظریات کارگردان ترکیب کرده و در نهایت ساختار فیلم را مشخص می کند. فیلم خوب فیلمی است که برای هر پلان آن ساعت ها وقت صرف شده باشد. من بعنوان تدوینگری که بیش از ۸۰ فیلم در کارنامه ام دارم می توانم راجع به تک تک پلان های هر فیلمی که کار کرده ام توضیح بدهم. مبنای ریتمی که برای تدوین فیلم انتخاب می کنیم دانستن موسیقی است و تدوینگری که موسیقی نداند در کارش به مشکل برخواهد خورد. فیلم هایی هستند که به دلیل انتخاب ریتم اشتباه با وجود داشتن داستانی قوی، از بین رفته و نابود شده اند.»

در ادامه دقایقی از چند فیلم خارجی و ایرانی به نمایش درآمد و حسندوست تدوین هر یک را مورد تحلیل و بررسی قرار داد.

وی درباره تدوین صلات ظهر اشاره کرد: «فیلم برنده اسکار بهترین تدوین شده است. در این فیلم زمان اهمیت زیادی دارد و از ابتدا ساعت را در همه کادرها می بینیم چون فرد زینه مان این تأکید را داشته که مهمترین نکته در فیلم به چشم بیاید. در واقع عنصر زمان یک عنصر زیبایی شناسی در این فیلم است.»

حسندوست درباره تدوین جهان پهلوان تختی افزود: «فیلمنامه ای که آقای بهروز افخمی نوشت تریلر گونه بود و با فیلمنامه مرحوم علی حاتمی تفاوت های زیادی داشت. من از ابتدا در جریان نگارش فیلمنامه بودم اما می خواستیم از نماهای فیلم ناتمام مرحوم حاتمی و نماهای آرشیوی هم استفاده کنیم. برای پیدا کردن جای مناسب قرار دادن این نماها باید تمهیدی اندیشیده می شد تا در عین تأثیرگذاری با کلیت فیلم هماهنگ باشد. به گمانم این فیلم بهترین فیلم افخمی تا امروز است.»

وی در خصوص تدوین لارنس عربستان عنوان کرد:«این فیلم هم اسکار بهترین تدوین را از آن خود کرده است. من سکانسی را انتخاب کردم که هنگام تدوین باعث بحث بین تدوینگر و کارگردان شده است. چون دیوید لین معتقد بود طول پلان رسیدن عمر شریف از عمق صحنه باید بلند باشد و تدوینگر اعتقاد داشت این زمان باید کوتاه شود. در نهایت جادوی تدوین باعث می شود این حرکت از عمق کادر در مدت زمان معقولی اتفاق بیفتد و تدوینگر پس از سالها بیان کرد که حرف کارگردان درست بوده است.»

حسندوست درباره تدوین زمستان است اشاره کرد:«این فیلم رفیع پیتز متفاوت و به سبک سینمای سهراب شهید ثالث نزدیک است. در این صحنه پلان هایی با دیالوگ های پینگ پونگی گرفته شده بود که در تدوین با حذف یک طرف، به گونه ای تصویر شده که انگار بازیگر در حال حرف زدن با خوش است. مهم نیست چنین تصمیمی را من بعنوان تدوینگر گرفته ام یا کارگردان بلکه مهم این است که تأثیری بر مخاطب گذاشته شود. زیبایی شناسی این فیلم را می توان اینگونه بیان کرد که زمان به سرعت می گذرد ولی کاراکترهای فیلم سر جای خود درجا می زنند.»

وی در خصوص تدوین از نفس افتاده عنوان کرد: «این فیلم به دلیل بدعت در تدوین موج نو سینمای فرانسه را راه انداخت و از جامپ کات به شکل درستی استفاده کرد البته این کاملاً اتفاقی بود چون پس از اتمام فیلم متوجه شدند ۳۰ دقیقه از فیلم اضافه است. به همین دلیل ژان لوک گدار و تدوینگر با جامپ کات این ۳۰ دقیقه اضافه را حذف کردند. امروز پس از گذشت سالها می توانیم بگوییم زیبایی شناسی این فیلم علیرغم کوتاه شدن، دست نخورده چون همه مولفه های فیلم از اغراق های عجیب و غریب برخوردار است و این جامپ کات ها از فیلم بیرون نمی زنند.»

حسندوست درباره این گروه خشن افزود:«این فیلم سام پکین پا نمونه جالبی از استفاده از ضد ریتم است که در اثر تلفیق نماهای اسلوموشن با نماهای ۲۴ فریم به دست آمده و در زمان خودش نوعی بدعت به حساب می آمد.»

وی در خصوص روانی اشاره کرد:«در این فیلم آلفرد هیچکاک استفاده درستی از جامپ کات در خدمت تم اصلی فیلم و کاراکترهای آن شده است. جالب اینجاست که این جامپ کات ها در سال ۱۹۶۰ استفاده شده و همچنان نو به حساب می آید. ضمن اینکه تدوینگر این فیلم همیشه در کنار هیچکاک بوده و او در بهترین فیلم هایش از تدوین توماسینی بهره برده ولی کمتر اسمی از این تدوینگر شنیده ایم.»

در ادامه دقایقی از رسم عاشق کشی خسرو معصومی به نمایش درآمد و حسندوست استفاده از جامپ کات و ریتم مونتاژ را در این فیلم برای به نمایش گذاشتن خشونت و همچنین طبیعت گرایی تشریح کرد.

آسمان محبوب آخرین فیلمی بود که دقایقی از آن به نمایش درآمد و تدوینگر فیلم این تجربه را چنین تشریح کرد:«در این فیلم استفاده از چند نوع ریتم در پلان های مختلف داریم و سعی کردیم زمان را از بین ببریم و جامپ کات هایی که صورت گرفته به لحاظ زیبایی شناسی معنا دارد. شما وقتی در بیهوشی هستید تداوم از بین می رود (یعنی هیچ چیز مچ کات نیست) به همین خاطر جامپ کات انتخابی مناسب بود.»

حسن حسندوست در پایان اظهار امیدواری کرد که با توجه به تخصصی نبودن داوری تدوین فیلم ها این بخش از داوری جشن منتقدان خارج شود. سومین کارگاه تخصصی انجمن منتقدان و نویسندگان سینمایی ایران با موضوع “آشنایی با تدوین” از ساعت ۱۷.۱۵ در سالن سیف الله داد خانه سینما آغاز شد و تا ساعت ۲۰.۱۵ ادامه یافت.


One thought on “نظر یک تدوینگر باسابقه درباره بهترین فیلم بهروز افخمی”

  1. محمد رضا می‌گه:

    استاد حسندوست عالی هستند٫ افتخار میکنم مدتی شاگرد ایشان بوده ام.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>