در این برنامه مصطفی کیایی درباره ایده و طرح اولیه فیلمنامه، بازی هاى گروهی، ریتم تند فیلم و … صحبت می کند.

این فیلم داستان هکری است که به تازگی بصورت موقت از زندان آزاد شده و قصد دارد با خواهر و شوهر خواهرش ۱۰ میلیارد تومان را از حساب یک مفسد اقتصادی به حساب خود واریز کنند که … .

مصطفی زمانی، هانیه توسلی، هومن سیدی، محسن کیایى، میلاد کیمرام و سام قریبیان در این فیلم ایفای نقش کرده اند.

کافه فیلم محصول واحد هنر و تولید شبکه «آی فیلم» به تهیه کنندگی محمد تنکابنی و وحید رونقی با اجرای دکتر محمد صادقی هر هفته ساعت ۲۲:۳۰ از شبکه «آی فیلم» پخش می شود.

نوشته مصطفی کیایی با فیلم سینمایی «خط ویژه» مهمان کافه فیلم شد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

به نظرم محسن کیایی بیشتر با ایفای نقش فرمانده در «ضد گلوله» شناخته شد. البته در فیلم «بعد از ظهر سگی سگی» هم بودید، ولی در آنجا خیلی دیده نشدید. قبل از «بعد از ظهر سگی سگی» هم کار تصویری انجام داده بودید؟

نه، «بعد از ظهر سگی سگی» اولین فیلم سینماییم بود. البته قبل از آن و از سال‌های ۱۳۷۸، ۱۳۷۹ و ۱۳۸۰ دو سریال برای شبکه دو کار کرده بودم. از سال ۱۳۷۷ که هفده سال داشتم، شروع به کار در تئاتر کردم. اتفاقاً از حوزه هنری کرج هم شروع کردم. حوزه هنری جشنواره‌ای به نام «نمایشگران فردا» برگزار کرد. اولین تئاتری که بازی و کارگردانی کردم در آن جشنواره بود که به عنوان بهترین بازیگر انتخاب شدم و سال بعد هم تئاتر کار کردم. بعد امتحان دادم و برای رشته بازیگری به دانشگاه رفتم. در آنجا هم تئاتر و دو سریال کار می‌کردم. بعد از آن بیشتر تئاتر کار کردم و عموماً دستیار مصطفی بودم که برای تلویزیون و جاهای دیگری که سفارش می‌دادند، کار می‌کرد. طراحی صحنه و لباس می‌کردم و همزمان در دانشگاه هم بازیگری می‌خواندم.

دانشگاه آزاد؟

بله، این باعث شد به‌تدریج وارد عرصه‌ی بازیگری شوم. یک دوره کامل بازیگری و کارگردانی را در مدرسه حوزه هنری گذراندم. دوره «کارنامه» را در بازیگری گذراندم. در دانشگاه هم بازیگری خواندم. بعد از آن هم به‌تدریج شروع به کار کردم. البته کار تصویری نمی‌کردم، چون تصویرهایی که پیشنهاد می‌شد کوتاه کوتاه بود که هیچ‌کدام را بازی نکردم تا سال ۱۳۸۷ یا ۱۳۸۸ که «بعد از ظهر سگی سگی» را کار کردم.

مگر مذهب با هنر تناقضی دارد؟

در مصاحبه‌ای که چند وقت پیش با برادرتان کردیم، گفتند خانواده شما مذهبی هستند. چطور از یک خانواده مذهبی دو هنرمند کارگردان و بازیگر در آمده است؟

مگر مذهب با هنر تناقضی دارد؟

بالاخره در خانواده‌های مذهبی کمتر چنین اتفاقی می‌افتد.

خانواده ما مؤمن هستند و ما هم در آن فضا بزرگ شدیم و در کنارش هم کار هنری کردیم و سلیقه و ذوقمان به این سمت رفت.

من و مصطفی ضعف‌های یکدیگر را برطرف می‌کنیم

در سال‌های اخیر هر جا نام کیایی برده می‌شود، همیشه تصویر محسن و مصطفی با هم می‌آید، یعنی تبدیل به یک زوج شده‌اید. به نظر شما این خوب است یا بد؟

خوب است.

چرا؟

به خاطر اینکه اولاً سلیقه‌های ما خیلی به هم نزدیک است. ثانیاً آدم‌ها به شکل گروهی خیلی بهتر می‌توانند پیشرفت کنند. ما همدیگر را کامل می‌کنیم. یک‌سری ضعف‌ها من دارم که مصطفی کمک می‌کند رفع شوند. یک‌سری ضعف‌ها او دارد که من کمکش می‌کنم تا رفع شوند. کنار همدیگر که هستیم تیم قوی‌تری داریم تا اینکه می‌خواستیم این کار را تنهایی انجام بدهیم. مصطفی دو سه سال قبل‌تر از من وارد این حرفه شده بود.

اختلاف سنی شما و برادرتان چند سال است؟

پنج سال. از لحظه‌ای که وارد این کار شدم، همیشه به‌طور مستمر در کنار مصطفی بوده‌ام و کارهای مختلفی را با هم انجام می‌دادیم و در کنارش کار تئاتر هم انجام می‌دادم و فکر می‌کنم گروهی کار کردن می‌تواند اتفاق خوبی باشد و قطعاً حسن‌هایش بیشتر از معایب آن است.

اشکال ندارد فکر کنند من زیر سایه مصطفی هستم!

احساسم این است که وقتی تیم‌های دو نفره‌ای به این شکل تشکیل می‌شوند، همیشه بحث نفر اول و نفر دوم مطرح است. محسن کیایی هیچ‌وقت به این فکر نکرده است که مستقل کار کند؟

مصطفی هم به خاطر اینکه از من بزرگ‌تر است، هم به خاطر اینکه در جایگاه کارگردانی است، این شائبه به وجود می‌آید که زیر سایه مصطفی هستم، در حالی که اولاً هیچ اشکالی ندارد چنین تصویری وجود داشته باشد که زیر سایه مصطفی هستم. ثانیاً اگر کسی سابقه کاریم را بداند، می‌داند که از سال ۱۳۷۷ دارم تلاش می‌کنم و تمام کارهایی که مصطفی و من انجام می‌دهیم، با مشورت هم اتفاق می‌افتند. از طرح اولیه تا مراحل بعدی. من و مصطفی درباره‌شان حرف می‌زنیم و مشورت می‌کنیم. مثلاً درباره «خط ویژه» شاید بالغ بر یک ماه فقط درباره‌اش حرف زدیم. حرف می‌زنیم، بحث می‌کنیم و ایده‌ای که داریم تپل و چاق می‌شود و بعد آن را می‌نویسیم. به نظر من این ایراد نیست، اما کسانی که با ما کار کرده‌اند می‌دانند چه تأثیری در کار دارم. اگر هم قاطبه جامعه فکر می‌کنند من زیر سایه مصطفی هستم، هیچ اشکالی برایش نمی‌بینم، چون برای هر دوی ما «کیایی» است که اهمیت دارد و محسن و مصطفی مهم نیستند.

می‌خواستم فیلمنامه خودم را به قیمت چهار برابر بخرم!

تحصیلات شما و همچنین کارهایی که در گذشته انجام دادید و به آن اشاره کردید، همگی در حوزه کارگردانی و بازیگری هستند. چه شد به سراغ نگارش فیلمنامه‌ی سریال «مهمانان ویژه» رفتید؟

من در گذشته نمایشنامه‌نویسی کرده و برایش جایزه هم گرفته بودم. ایده‌ای داشتم و در سال ۱۳۸۸ آن را به صورت فیلمنامه‌ای با عنوان «کلاف» درآوردم و دادم به مصطفی بخواند. خواند و گفت چه فیلمنامه خوبی شده است. نظراتی داشت و داد و فیلمنامه را رتوش کردم و فیلمنامه خیلی خوبی شد. بعد هم فیلمنامه را دادم دو سه نفر دیگر هم خواندند و خوششان آمد و همان موقع هم فیلمنامه را به‌سرعت فروختم، اما متأسفانه به کسی فروختم که توانایی کار کردن روی آن را تا همین الان نداشته و آن را نساخته است. خیلی هم آن فیلمنامه را دوست دارم. هر چه هم سعی کردم حتی فیلمنامه را به قیمت چهار برابر آنچه که به او فروخته بودم از او بخرم، به من پس نداد. می‌گوید می‌خواهد روزی آن را کار کند.

نگارش سری سوم «آژانس دوستی»

آن فرد کارگردان است؟

نه، سرمایه‌گذاری است که در این زمینه‌ها کار می‌کند. بعد از آن سری سوم «آژانس دوستی» را برای جوزان فیلم نوشتم که دارد در دفتر جوزان فیلم خاک می‌‌خورد. ۲۵ قسمت کامل! در شبکه یک همه کارهایش انجام و بعد قرار شد کار کنند که نکردند. نمی‌دانم چرا. بعد از آن سریال «مهمانان ویژه» را برای جواد رضویان نوشتم که بهترین سریال کمدی سال ۱۳۹۰ شد.

از اول هم این فیلمنامه را برای جواد رضویان نوشته بودید؟

نه، «مهمانان ویژه» را به صورت یک فیلم نوشتم. بعد به‌قدری زیاد شد که به ۱۷۰، ۱۸۰ دقیقه رسید. اصلاً جواد را نمی‌شناختم، اما خبر این فیلمنامه به او رسیده بود. جواد رضویان به من زنگ زد و گفت: «یک سر به دفتر ما بیا.» رفتم و گفت: «بازی تو را در سریال «راه در رو» سعید آقاخانی دیدم و خیلی دوست داشتم. این متن را هم خیلی دوست دارم. به من پیشنهاد شده است که عید امسال برای شبکه پنج یک سریال کار کنم. همین الان این فیلمنامه پنج قسمت است. می‌توانی آن را گسترش بدهی؟» گفتم: «خیلی ایده دارم. خودم را کنترل کرده‌ام این‌قدر شده است.» گفت: «پس اگر مشکل نداری، طرحش را به شبکه می‌دهم، وقتی قبول شد کار می‌کنیم.» گفتم: «باشد.» طرح را دادیم و قبول شد و روزی که فیلمبرداری شروع شد، دقیقاً چهارده قسمت فیلمنامه آماده داشتیم. خوشبختانه کل فیلمنامه را نوشته بودم که خوشبختانه بهترین سریال کمدی سال ۱۳۹۰ شد.

«مهمانان ویژه» بهترین کار رضویان است

جواد رضویان معمولاً کارگردان موفقی نبوده است.

ولی به نظر من سریال «مهمانان ویژه»اش بهترین کار اوست.

نمی‌خواستید فیلمنامه‌تان را کارگردان بهتری بسازد؟

آن موقع چون هنوز هیچ کار نوشته شده‌ای نداشتم، برایم بهترین موقعیت بود که کار کنم و این سریال را با جواد رضویان ساختیم و سریال «مهمانان ویژه» آن سال خیلی گرفت. پیشنهادهای زیادی از طرف مردم بود که حتماً سری دوم این را کار بسازید، ولی گفتم دوست ندارم این کار را انجام بدهم. بعد از «مهمانان ویژه» شبکه پنج پیشنهاد سریالی را داد به نام «مارادونا ول کن، مرا بگیر.» یک سریال طنز در دو فصل ۲۵ قسمتی بود که ۲۵ تای اول را نوشتم و تأیید شد و همه چیز هم عالی بود. من هم پول ۲۵ قسمت را کامل گرفتم و الان فیلمنامه دارد در شبکه پنج خاک می‌خورد و پول ندارند بسازند.

کلاً استاد نوشتن فیلمنامه‌هایی هستید که قرار است خاک بخورند!

آن فیلمنامه را خیلی دوست دارم، چون درباره دو نوجوان است که از شهرستان می‌آیند و می‌خواهند فوتبالیست شوند، ولی اتفاقاتی برایشان پیش می‌آید. خودم قبلاً فوتبال بازی می‌کردم.

ساخت فیلمنامه «لانه زنبور»

دیگر فیلمنامه خاک‌خورده چه دارید؟

یک فیلمنامه سینمایی با نام «لانه زنبور»  نوشته‌ام که خدا را شکر از خاک‌خوردگی در آمده و قرار است کار شود.

چرا فیلمنامه‌های شما را برادرتان نمی‌سازد؟

چون فیلم‌هایی را که قرار است در دفتر پیش ببریم و مصطفی بسازد، از شکل‌گیری و نگارش و بقیه مراحل شکل دیگری است. «لانه زنبور» صرفاً یک فیلم کمدی است و در راستای کارهایی که داریم در دفتر انجام می‌دهیم نیست، به خاطر همین قرار است با کس دیگری کار کنم.

کارگردانی، تا یکی-دو سال دیگر

هیچ‌وقت به کارگردانی فکر کرده‌اید؟

بله، فکر کرده‌ام.

به چه نتیجه‌ای رسیدید؟

به این نتیجه رسیدم که الان نه، ولی یک وقتی حتماً انجامش می‌دهم. تا یکی دو سال دیگر ان‌شاءالله.

فیلمنامه‌هایی را که تماشاگر آن را دوست ندارد نمی‌فهمم

با برادرتان که صحبت می‌کردیم، معتقد به سینمایی بودند که مخاطب در آن نقش برجسته‌ای دارد. شما در فیلمنامه‌هایی که نوشتید ـ که ما اکثرشان را ندیده‌ایم ـ همین خط را دنبال کردید یا فیلمنامه‌های ضد قصه هم دارید؟

کلاً فیلمنامه‌هایی را که تماشاگر آن را دوست ندارد نمی‌فهمم. دوست دارم به سینما بروم و جذب فیلم شوم و فیلم مرا با خودش ببرد. خودم هم وقتی به سینما می‌روم، اگر ده بیست دقیقه از فیلمی بگذرد و نتوانم با آن ارتباط برقرار کنم، حوصله دیدنش را ندارم. پس سینمای ضد قصه سلیقه‌ام نیست. وقتی چیزی را می‌نویسم حتماً به مخاطب فکر می‌کنم.

شما در صفحه اینستاگرامتان مثلاً توصیه می‌کنید مردم بروند و فیلم‌های «زاپاس» و «دراکولا» را ببینند. آیا به نظر شما «دراکولا» فیلمی است که مردم بروند و ببینند و از آن لذت ببرند؟

فیلم را ندیده‌ام.

مردم گفتند «عصر یخبندان» تلخ است

پس چطور به مردم توصیه می‌کنید؟

چرخه سینما باید بچرخد. شاید بروم و فیلم «دراکولا» یا «زاپاس» را ببینم و دوست نداشته باشم، اما اعتقاد کامل دارم که چرخه سینما باید بچرخد. این تماشاگر است که به سازنده آلارم می‌دهد. باید آلارم‌های «بارکد» را بگیرم. رضا عطاران و تهیه‌کننده «دراکولا» باید آلارم‌های آن را بگیرند، ولی فیلم باید دیده شود. مردم تا نبینند و آلارم ندهند، ما متوجه نمی‌شویم که چه باید بکنیم. همه می‌گفتند «عصر یخبندان» تلخ است. همه چیز خوب است و بازی‌ها خوبند، ولی چرا شما که می‌توانید شیرین حرف بزنید، این‌قدر تلخ صحبت می‌کنید؟ این یک آلارم از طرف مردم است. من و مصطفی این را گرفتیم و گفتیم بیاییم یک فیلم کمدی کار کنیم و «بارکد» را ساختیم. وظیفه‌ام این است که بگویم مردم! بروید و فیلم را در سینما ببینید تا چرخه سینما بچرخد و آلارم‌ها را سازنده یک فیلم است که باید بگیرد.

درصد بالایی از سینماگرهای ما جشنواره‌زده هستند

مگر در طی سال‌های گذشته مردم آلارم‌های مختلفی درباره‌ی فیلم‌های تلخ و ضد قصه نداده‌اند؟ ولی باز می‌بینیم این جریان هنوز وجود دارد و جشنواره فجر که می‌شود حداقل ۷۰ درصد فیلم‌ها تلخ هستند و خیلی‌هایشان هم قصه ندارند. چرا سینماگران ما این آلارمها را نمی‌گیرند؟

موضوع بسیار پیچیده و عمیقی است و نیاز به بحث و بررسی زیادی دارد، اما نکته‌ای که درک می‌کنم و به آن رسیده‌ام این است که احساس می‌کنم درصد بالایی از سینماگرهای ما جشنواره‌زده هستند.

۴۰ دقیقه از فیلم گذشته و ده دقیقه است سماور دارد چک‌چک می‌کند. خب که چه؟!

یعنی چه؟

یعنی عموماً دارند برای جشنواره و جلب نظر کارشناس‌ها کار می‌کنند و برای مردم کار نمی‌کنند. نکته مهم‌تر این است که آدرس‌هایی هم که جشنواره‌ها به سینماگران می‌دهند غلط است. بازیگری بازی درست و دقیق و در اختیار فیلم را بازی می‌کند که از هیچ جای فیلم بیرون نمی‌زند، اما در فیلم معلق و پشتک وارو نمی‌زند و بازیش را می‌کند. او را نمی‌بینند و به او اهمیت نمی‌دهند، اما به یک بازی تلخ غلوشده جایزه می‌دهند. این یعنی آدرس غلط دادن به یک جریان بازیگری. فیلمی می‌آید که تلخ است و دارد حرف بدی می‌زند و هزاران عیب دارد. در کنارش یک فیلم کمدی سر و شکل‌دار می‌آید. همین که به عنوان کمدی می‌آید، فیلم را کنار می‌گذارند و آن را جدی نمی‌گیرند. بعد می‌آیند و روی آن فیلم تلخ دست می‌گذارند. منی که کمدی کار کرده و زحمتم را کشیده‌ام می‌بینم جایزه را به او داده‌اند. جوان هم هستم به خودم می‌گویم سال دیگر از آن نوع فیلم‌ها بازی می‌کنم که جایزه بگیرم. کارگردان هم می‌گوید دارند به آن نوع فیلم بها می‌دهند. ما هم برویم و آن شکلی بسازیم. مثلاً آقای فرهادی با اندیشه و ایدئولوژی خاص خودش می‌آید و آن مدل فیلم می‌سازد و مورد استقبال جهانی قرار می‌گیرد و همه ما تحسینش می‌کنیم، ولی یک‌سری فیلمسازی که آن ایدئولوژی را ندارند و فقط دوربین روی دست را می‌بینند و اینکه بازی‌ها در یک سکوت اتفاق می‌افتند و اتفاق خاصی نمی‌افتد، در صورتی که فرهادی می‌داند دارد چه کار می‌کند، اما این نمی‌داند او دارد چه کار می‌کند و می‌آید و از روی او کپی برمی‌دارد و اتفاقی که می‌افتد این است که در دو سال جشنواره قبل اصلاً نمی‌شود فیلم‌ها را نگاه کرد. ۴۰ دقیقه از فیلم گذشته و ده دقیقه است سماور دارد چک‌چک می‌کند. خب که چه؟ یا مثلاً بازیگری در بالکن ایستاده است و دارد سیگار می‌کشد. سیگار را تا ته می‌کشد و تمام می‌شود و داخل خانه می‌آید. خب، این یعنی چه؟ اگر هدفی پشت اینها باشد مشکلی نیست، ولی هدفی وجود ندارد، چون او می‌داند دارد چه کار می‌کند، اما این نمی‌داند و آدرس برایش غلط از کار در می‌آید. او دارد در جشنواره‌های خارجی جایزه می‌گیرد و این فضا برایش به وجود می‌آید. به خاطر همین فکر می‌کنم آدرس‌ها غلط هستند. در طول سال چند فیلم با استاندارد خوبی که هدفش تماشاگران سینمای ایران باشند ساخته می‌شوند؟

خیلی کم.

ما هم که داریم این کار را می‌کنیم. می‌گویند مصطفی کیایی فهمیده است باید چگونه کار کند و خیلی خوب مشخص است برای تماشاگر می‌سازد. او تماشاگرش را دارد و سیمرغ جایزه تماشاگرانش را می‌گیرد. آقا! به فیلمسازان دیگر آدرس بده و بگو این دارد کارش را درست انجام می‌دهد و همه فیلم‌هایش پرفروش هستند. فیلمنامه‌ها می‌آیند، همه داغان، روانی و عصبی! خودم این فیلم را نمی‌نشینم نگاه کنم. چگونه بروم و بازی کنم، چون پس‌فردا در سینما هم برایش اتفاقی نمی‌افتد.

 باید در داروی تلخی که به مخاطب می‌دهیم کمی شربت شیرین هم بریزیم

تا حالا این موضوع که محسن کیایی این همه نقش طنز بازی کرده و دیده نشده است و حالا بیاید و یک نقش تلخ بازی کند تا دیده شود، خود شما را قلقلک نداده است؟ آیا تا به حال به شما چنین نقشی پیشنهاد شده و اگر این‌طور است خیال دارید قبول کنید؟

تمام تلاشم این است که آدم جوگیری نباشم، چون دارم در کنار بازیگری نویسندگی هم می‌کنم و از آن پول در می‌آورم، تمام تلاشم این است کاری نکنم که بعداً از انجام آن پشیمان شوم. به همین دلیل هم خیلی از پیشنهادها را قبول نکرده‌ام. می‌گویم اگر تلخ هم هست باید تلخ درستی باشد. اگر دارد حرف تلخی را می‌زند، درست بزند. ما به این نتیجه رسیده‌ایم که مردم آن‌قدر مشکلات متعدد دارند که اگر می‌خواهیم حرف اجتماعی هم بزنیم، باید در داروی تلخی که می‌خواهیم به آنها بدهیم، کمی شربت شیرین هم بریزیم که بتوانیم حرفمان را بزنیم. ما به این نتیجه رسیده‌ایم. تو به این نتیجه نرسیده‌ای؟ اشکالی ندارد. می‌خواهی تلخ بنویسی و بسازی؟ تلخ‌ترین شکل ممکن هم که می‌خواهی کار کن، ولی کارت را درست انجام بده. کپی نکن و از هر جا برندار. با تفکر خودت آن کار را انجام بده. اگر فیلم درست و سر جایش باشد و کاراکتر طوری باشد که در فیلم درست رفتار می‌کند، مطمئناً بازی می‌کنم و مشکلی ندارم.

می‌گویید چه نقش‌هایی به شما پیشنهاد شد و رد کردید، کدامند؟

نه، ترجیح می‌دهم در باره‌شان حرف نزنم.

نقش‌هایی که دوست داشتید بازی کنید، ولی چون سر کار بودید، نشد چطور؟

نه، تقریباً همه نقش‌هایی را که به من پیشنهاد شده است و دوست داشته بازی کرده‌ام. آخر به من پیشنهاد کاری نمی‌دهند.

چرا؟

نمی‌دانم. می‌گویند بازیگر سینمای بدنه است.

اسم شما بازیگر سینمای بدنه شده است؟

نه، پیشنهاد می‌شود، ولی… بهتر است بازش نکنیم.

بعد از «مهمانان ویژه» به سراغ «خط ویژه» برویم.

البته قبل از «خط ویژه» «ضد گلوله» را داشتیم.

«خط ویژه» از «ضد گلوله» هم بیشتر دیده شد.

همین‌طور است.

«رخ دیوانه» حاصل طرح «خط ویژه» بود

چه شد که این اتفاق افتاد؟

ایده‌ای بود که بین من و مصطفی شکل گرفت و مدت‌ها در باره‌اش با هم حرف زدیم، چون دوره‌ای بود که داشت اتفاقات عجیب و غریبی در سیستم بانکیمان می‌افتاد و فضای غیرعادلانه‌ای وجود داشت. در دفتر نشسته بودیم و حرف می‌زدیم و خبر می‌آمد که فلانی شب نزدیک ۷۰۰، ۸۰۰ میلیون تومان پول در حسابش آمده و صبح خارج شده است. چرخش مالی‌ها به این شکل بود. من و مصطفی حرف زدیم و ایده‌ای داشتم و همین‌طور با مصطفی حرف می‌زدیم و گفتیم بیاییم کار کنیم. درباره فضا، دیالوگ‌‌ها و جزئیات خیلی با مصطفی بحث کردیم. فیلمنامه نوشته شد و مصطفی دنبال کارهایش رفت. خودم خیلی فیلمنامه را دوست داشتم و «خط ویژه» باعث شد سال بعدش چند نمونه فیلم از این دست ساخته شود. احساس می‌کنم این فیلم دوباره توجهات را به سمت جوان‌ها جلب کرد. به نظرم «رخ دیوانه» حاصل طرح «خط ویژه» بود و یا نمونه‌هایی که بعداً پیش آمدند. فیلم خوبی بود و خدا را شکر بهترین بازیگرهایی که می‌شد در آن مقطع زمانی انتخاب شوند، انتخاب شدند.

معمولا در آثاری که بازی کردید و به خصوص در «خط ویژه»، «عصر یخبندان» و «بارکد» معمولاً بار طنز ماجرا روی دوش محسن کیایی است. این خواسته خودتان است یا خواسته مصطفی؟

ما به قضیه به این شکل نگاه نمی‌کنیم که این را که کمدی‌تر است به تو بدهیم بازی کنی یا این نقش را بامزه‌تر بنویسیم. این‌طور نیست. اتفاقی که در بازیم افتاده و به‌نوعی یک جور شیرینی در آن شده است، فکر می‌کنم ماحصل نوع تفکر من و مصطفی و نوع تفکر فیلمسازی است که بین ما به وجود آمده است. اگر به «ضد گلوله» هم دقت کرده باشید، سکانسی داریم که تماشاگر دارد می‌خندد و دو سکانس بعدی دارد گریه می‌کند. این عین زندگی است. صبح به شما خبری می‌دهند و ناراحت می‌شوی. عصر با رفقایت نشسته‌ای و جوک تعریف می‌کنی و می‌خندی. تمام تلاش ما این است که این اتفاق بیفتد و فیلم تک‌وجهی نباشد. به نظر من می‌شود در تلخ‌ترین حرف‌هایی هم که باید زد برای یک لحظه تماشاگر را خنداند و حالش را خوب کرد.

این در فیلم‌های شما نکته بسیار مثبتی است.

ناخواسته در بازیم هم به وجود آمده است و سر فیلم‌های دیگر هم که می‌روم با خودم می‌برم. مثلاً اگر فیلم «نقطه کور» مهدی گلستانه را هم دیده باشید، در این فیلم هم که فضا جدی است و دارد خیانت اتفاق می‌افتد، ولی کاراکترم دائماً فضا را تعدیل می‌کند و انگار مدام دارد در فضا آب می‌پاشد که گرد و غبار فرو بنشیند و کمی فضا را تلطیف می‌کند. از این چیزی که به وجود آمده است بدم نمی‌آید.

به شما نگفته‌اند کلیشه شده‌اید؟

کلیشه شدن را در این نمی‌بینم. کاراکترهایی را که بازی کرده‌ام کنار هم بگذارید. از نظر ظاهری، ریزه‌کاری نقش، رفتار در فضای فیلمنامه و… اگر شبیه به هم شده باشند، حرف شما قبول، ولی اگر دارم نقشی را بازی می‌کنم که هم می‌خنداند و هم می‌گریاند، به نظرم کلیشه شدن نیست.

رضوی در جایی گفته بود محسن کیایی «براتعلی» را از ما دزدید!

به سراغ «پرده‌نشین» برویم که در آنجا هم قسمت شیرین و نمک داستان تا حد زیادی مرهون کاراکتری است که شما بازی می‌کنید.

در «پرده‌نشین» آن شخصیت واقعاً این‌قدر بانمک نبود. اولین بازیگری بودم که با «پرده‌نشین» قرارداد بستم. لطفی بود که بهروز شعیبی به من داشت و برای نقش دیگری به من زنگ زد. وقتی فیلمنامه را خواندم، گفتم دوست دارم «براتعلی» را بازی کنم، در حالی که اندازه نقش براتعلی از اندازه نقشی که به من پیشنهاد داده بودند کمتر بود، ولی نکته‌ای که وجود داشت این بود که براتعلی را انتخاب کردم و محمود رضوی هم در جایی گفته است محسن کیایی براتعلی را از ما دزدید. واقعاً همین شکلی هم بود. فیلمنامه را خواندم و به بهروز گفتم دوست دارم این نقش را بازی کنم. بهروز گفت فکر نکرده بودم کسی با این ابعاد براتعلی را بازی کند و او را کمی ریزه میزه‌تر دیده بودم. گفتم پس خوب فکرهایت را بکن و اگر دوست داشتی بگو بیایم. یکی دو روزی گذشت و به من زنگ زد و گفت فکرهایم را کردم. تو بیا و این نقش را بازی کن. بعد هم رفتم و قرارداد بستم و با بهروز که صحبت می‌کردیم گفتم بیا کمی این کاراکتر را با نمک‌تر بگیریم. قرار بود سریال در ماه رمضان پخش شود که نشد و افتاد برای ماه محرم و چون این اتفاق افتاد، کمی از میزان بانمک بودنش کم کردم. در کل در آنجا یک مقدار شیطنت‌هایی را اضافه کردم.

یک روز کامل را در حوزه علمیه قم گذراندم

بازخورد این نقش در مردم چطور بود؟

خیلی خوب بود. راستش اولش کمی می‌ترسیدم، چون در «پرده‌نشین» داشتیم درباره موضوع حساسی صحبت می‌کردیم.

خیلی حساس بود. روحانیت و….

همه‌ی فیلم روحانی بودند و همگی می‌ترسیدیم. فکر می‌کنم «پرده‌نشین» ماحصل کاراکتر بهروز شعیبی است. بهروز دقیقاً روی لبه‌ای راه رفت که نه این طرف افتاد، نه آن طرف. وقتی با خود بهروز هم صحبت می‌کنید کاملاً متوجه می‌شوید یک آدم میانه‌روی کامل است و عموماً نه این طرفی می‌افتد نه آن طرفی. به نظرم «پرده‌نشین» ماحصل تفکر بهروز بود و به همین خاطر آسیب ندید. با طلبه‌ها هم خیلی صحبت کردیم و در دل آنها رفتیم. خودم یک روز کامل را در حوزه علمیه قم گذراندم. آشنا هم زیاد داشتم و در اطرافم روحانی زیاد دیده بودم. چند ساعتی هم با یکی از طلبه‌ها به کوه رفتم. بیشتر رفتم تا حال و هوایشان را بفهمم.

چون هم با فضای سینما و هم با فضای حوزه آشنا هستید، نگاه حوزه به سینما را چگونه می‌بینید؟ به نظر شما آیا حوزه نگاهی را که باید به سینما داشته باشد دارد؟ وقتی به عنوان یک بازیگر به حوزه علمیه می‌روید، چه نگاهی به شما دارند؟

نگاهی بدی نداشتند. به نظرم یک مقدار فضای روبروی همی وجود دارد. تا زمانی که جناح‌ها و نظرات مختلف روبروی هم قرار بگیرند، وضعیت ما همین‌طور است. ما باید در کنار هم قرار بگیریم. نقش روحانی را بازی کرده بودم و برایم کامنت گذاشته بودند: «اِ… مگر تو نماز هم بلدی بخوانی؟» و… ما عموماً این‌طوری هستیم که مثلاً می‌گوییم حوزه و خودمان را مقابل آنها قرار می‌دهیم، ولی وقتی رفیق شویم و کنار هم قرار بگیریم و یاد بگیریم به نظرات همدیگر احترام بگذاریم و به این باور برسیم که هر کسی می‌تواند عقیده و نظری داشته باشد و در کنار هم قرار بگیریم بسیاری از مسائل ما حل می‌شوند، چون ما یک محور مشترک و مهم داریم و آن هم کشوری است که داریم در آن زندگی می‌کنیم. نه علاقه دارم جنگ شود، نه علاقه دارم امریکا به اینجا بیاید، نه تمایل دارم داعش وارد ایران شود. دارم در این مملکت زندگی می‌کنم و هر آدم دیگری با هر عقیده‌ای می‌تواند در ایران زندگی کند. اصلاً آدم لامذهبی نیستم و گفتم در یک خانواده مذهبی به دنیا آمده‌ام. دارم می‌گویم باید یاد بگیریم در کنار همدیگر زندگی کنیم، نه اینکه با هم بجنگیم. ما سینمایی‌ها در خودمان با خودمان مشکل داریم. حوزوی‌ها در خودشان با خودشان مشکل دارند. بعد ما در برابر هم قرار می‌گیرم و مشکل روی مشکل. دائماً با هم در حال جنگیم. در حالی که خیلی راحت‌تر از اینها می‌شود مشکلات را حل کرد.

خیلی پیشنهاد داشتم که طلبه شوم!

بعد از اینکه نقش روحانی را در «بارکد» بازی کردید، بازخورد دوستان طلبه‌تان چه بود؟ برخی که فقط تیزر فیلم «بارکد» را دیده بودند، انتقاداتی به شما وارد کردند که دارید روحانیت را مسخره می‌کنید.

حرفم همین است که اگر باز نگاه کنیم متوجه خواهیم شد اصلاً بحث مسخره کردن نیست و اتفاقاً داریم می‌گوییم از لباس مهمی که در کشور ما وجود دارد سوء استفاده شده است. آن قسمتی را که کار کردیم، دقیقاً منطبق بر واقعیت است. یعنی در قوه قضائیه پرونده‌ای داریم که آقایی لباس روحانیت پوشیده و به دانشگاه رفته و پول گرفته و فرار کرده است و او را نگرفته‌اند. حالا در فیلم ما طرف را می‌گیرند و موفق نمی‌شود آن کار را انجام بدهد. پرونده‌های عجیب و غریبی درباره روحانیت داریم. نمی‌خواهیم راجع به این موضوع حرف بزنیم و هیچ‌وقت هم در باره این موضوع فیلمی نساخته‌ایم و کاری هم به این ماجرا نداریم، ولی اتفاقی را که در این فیلم می‌بینیم، اصلاً ربطی به روحانیت ندارد. ما این آدم را دیده‌ایم و می‌دانیم کیست و داریم می‌گوییم او دارد سوء استفاده می‌کند.

این قبول، ولی می‌خواهیم بدانیم واکنش طلبه‌ها چه بود؟

خودم شخصاً هیچ بازخوردی ندیده‌ام. اتفاقاً بعد از اینکه اکران در برج میلاد تمام شد، داشتم در راهرو می‌رفتم که یکمرتبه دیدم آقایی روحانی دارد به سمتم می‌آید. به خودم گفتم یا خدا! الان دمار از روزگارم در خواهد آورد، ولی ایشان با دیدنم خندید و گفت: «تو باید طلبه می‌شدی.» قم هم که رفتم مرا نگه داشتند و گفتند نرو، همین جا بمان. خیلی پیشنهاد داشتم که طلبه شوم.

انتقادی به برخی فیلم‌های شما وارد است  و آن اینکه در «خط ویژه» و «عصر یخبندان» یک جور شیوه رابین هودی را ترویج می‌کنید. عده‌ای دارند خلافی می‌کنند و گروه دیگری می‌آیند و رابین هودوار قضیه را درست می‌کنند. آیا این انتقاد را قبول دارید؟

نه، قبول ندارم. در «خط ویژه» برای این آدم‌ها رابین‌ هودوار چه اتفاقی می‌افتد؟ همه دستگیر می‌شوند. کار اشتباهی کرده‌اند و باید تاوان پس بدهند.

این کار اشتباه کردن در نیامده است. مردم اصلا دوست ندارند که آن‌ها دستگیر شوند.

اینکه مردم این‌طور دوست دارند و دلشان خنک می‌شود که آنها دستگیر نشوند به مسائل جامعه‌مان برمی‌گردد. در «عصر یخبندان» درباره بوروکراسی و فجایع ناشی از آن حرف می‌زنیم و اینکه شایسته‌سالاری حاکم نیست و آدم‌هایی که در مسند کار قرار می‌گیرند متخصص این کار نیستند. روزگاری بود که یک نفر همه کارها را انجام می‌داد و شما می‌توانستی هر مشکلی که داری به او بگویی و او برایت حل می‌کرد. علم این‌قدر گسترده و باز نبود، اما امروز شما در باره یک مقوله دندانپزشکی می‌خواهی صحبت کنی خودش ده رشته است. در مورد مسائل دینی که می‌خواهید صحبت کنید کلی مشتقات دارد و هر کدامشان هم یک متخصص دارد. مثلاً یک روحانی تمام فکر و ذکرش را روی مهدویت می‌گذارد و در این باره کار می‌کند. می‌پرسم چگونه است فردی در دولتی وزیر صنعت و معدن است، بعد او را در آموزش و پرورش می‌گذارند و در دوره بعدی وزیر نفت می‌شود؟ مدیریت که فقط این نیست که شما بروید آن بالا بنشینید و چهار مشاور بیاورید و بگویید این کار را بکن، آن کار را بکن. باید نسبت به کاری که می‌کنی تخصص و شناخت داشته باشی. حرف ما این است که در فضای بوروکراسی اداری ما شایسته‌سالاری وجود ندارد و این موضوع ایجاد معضل و پدیده می‌کند. می‌گویم کاراکتری مثل سعید در «عصر یخبندان» حاصل فضای جامعه است که به اجبار سر خیابان می‌ایستد و برای اینکه پول دربیاورد چنین حرکتی را می‌کند. داریم این پدیده‌ها را نشان می‌دهیم و می‌گوییم اگر پول‌ها درست جابه‌جا شوند، هیچ‌وقت به ذهن یک آدم نمی‌رسد ده میلیارد پول را با یک سند ۵۰۰ میلیونی جابه‌جا کند. وقتی او این کار را می‌کند، در ذهن منِ جوان این سئوال ایجاد می‌شود که او چگونه این کار را کرد؟ من که نمی‌توانم سند را جور کنم، ولی کامپیوتر بلدم و می‌توانم این کار را بکنم. هم عقده‌هایم را خالی می‌کنم، هم پول دستم می‌آید. اقتصاد ما مریض است و این موضوع باعث می‌شود این پدیده‌ها به وجود می‌آیند و به خاطر این پدیده است که تماشاگرم با آن ضدقهرمان ارتباط برقرار می‌کند، چون دارد خودش را جای او می‌گذارد و می‌گوید اگر من هم بودم همین کار را می‌کردم.

سراغ «نقطه کور» هم برویم. وقتی این فیلم در جشنواره نشان داده شد، از طرف منتقدان چندان استقبال نشد.

ولی خیلی هم فحش ندادند.

چون قصه جدیدی نداشت. نقدی درباره این فیلم نوشتم و گفتم که «نقطه کور» خلاصه‌ای است در باره آنچه که در سینما می‌بینیم. خیانت و یک مرد سنتی که عقاید بیخود سنتی دارد و… این را به این دلیل قبول کردید که بگویید…

در کارهایی غیر از کارهای مصطفی هم بازی می‌کنم؟

شاید.

نه، اصلاً این‌طور نیست. حاضرم تا آخر عمرم فقط در فیلم‌های مصطفی بازی کنم، یعنی برایم فرق نمی‌کند.

فیلمنامه «نقطه کور»‌ ریزه‌کاری‌هایی داشت که به نظرم در اجرا درنیامدند

پس «نقطه کور» چه ویژگی داشت که در آن بازی کردید؟

فیلمنامه‌ای که برایم فرستادند، آنچه که الان می‌بینیم نبود. فیلمنامه‌ ریزه‌کاری‌ها و نکاتی داشت که به نظرم در نیامدند و شکل نگرفتند. گروه همه تلاششان را کردند که کار خوبی از آب دربیاید. من هم که فیلمنامه را خواندم، دیدم می‌تواند فیلم بدی نشود، اصلاً خیانتی هم وجود نداشت. مشکل عمده ما بیماری آن بچه بود و بیماری بچه درنیامد. موضوع این بود که این بیماری باعث شد همه این اتفاقات به وجود بیایند. ماجرا روی خیانتی که وجود نداشت بلد شد. اگر کسی آنونس فیلم را ببیند می‌گوید درباره خیانت است، در صورتی که اگر فیلم را درست نگاه کنید، اصلاً خیانت در آن نیست. و بیماری آن بچه بود که این را در ذهن آدمی که ۲۳ روز در بیچارگی و بدبختی زیرآب کار می‌کند به وجود آورده بود و به اینجا می‌آید و این اتفاقات برایش می‌افتد. فکر می‌کنم کار آن‌طور که باید دربیاید، درنیامد.

ماجرای شوخی‌های دوپهلو!

در نسخه‌ای که از فیلم «نقطه کور» در جشنواره دیدیم، در جایی سس روی دست شما می‌ریزد و شما دیالوگ‌هایی می‌گویید که طنز است! از این نوع شوخی‌ها در نسخه جشنواره‌ای «بارکد» هم زیاد دیدیم. کلاً خودتان این نوع شوخی‌ها که به نوعی شوخی جنسی محسوب می‌شوند را دوست دارید؟ باید باشد؟

در «بارکد» شوخی‌ بود که بعد از اکران خودمان تصمیم گرفتیم حذف کنیم، چون دوستش نداشتیم.

کیف؟

بله، همان یک شوخی را دوست داشتیم از فیلم در بیاوریم. ولی مواردی در «بارکد» وجود دارند که به نظرم تماماً دوپهلو هستند و هیچ‌کدامشان اشتباه نیستند.

همین دوپهلو بودن اشکال ایجاد می‌کند…..

خیلی موارد را که اصلاً به آنها فکر هم نکرده بودیم، تماشاگر به آنها می‌خندید. مثلاً این موردی را که دارم می‌گویم قسم می‌خورم ما هیچ منظور بدی نداشتیم، اما تماشاگر می‌خندید. داشتیم در باره بازی play station حرف می‌زدیم. می‌گفت اگر بزنی بالای دروازه می‌بری، بزنی پایین دروازه می‌بازی یا چیزی شبیه به این. می‌گفتم دنیا مثل بازی play station هست. دسته را که به دستت می‌دهند باید بلد باشی چه‌جوری با آن بازی کنی. این جمله را نه موقعی که داشتیم می‌گفتیم خندیدیم، نه اصلاً به آن فکر کرده بودیم، نه چیز دیگری. در سینما وقتی تماشاگر به این جمله خندید، حیرت کردم و بعد گفتم وای! یعنی چنین تصوری کرده است؟ باور کنید دارم جدی می‌گویم که حتی یک درصد فکر کرده بودیم که ممکن است ذهن تماشاگر به سمت دیگری برود. یک چیزی را بگویم؟ همین الان صفحه تلگرام شما را که باز کنیم، چهار تا رفیق هستید که بدترین چیزها را با هم رد و بدل می‌کنید. می‌خواهم بگویم ما همه حرفی را به هم می‌زنیم و همه جور رفتاری را هم می‌کنیم، ولی…

بله، به هم و در جمع رفقا می‌گوییم، ولی من که نمی‌روم در جمع خانواده یا برای پدرم تعریف کنم.

بله، برای پدرتان نمی‌گویید، ولی انگار داریم این‌جوری بزرگ می‌شویم که آدم‌های دورویی باشیم. منظورم اصلاً ضرورت رعایت ادب و حرمت نیست. مطلقاً نباید حرمت‌ها را شکست و بی‌احترامی کرد. تا به حال یک کلمه بی‌ادبی جلوی پدرم نگفته‌ام و نمی‌گویم، ولی قرار است کاراکتری را بازی کنم که متعلق به کف خیابان است و طبیعتاً بعضی از عبارات را به کار می‌برم. غیر از این باشد همه کاراکترها مثل هم حرف می‌زنند، در حالی که این شخصیت شما لات کف خیابان است و از خیابان جمعش کرده‌اید. در سینما کار ما خیلی سخت است، چون می‌خواهیم بخندانیم، اما درباره سکس، سیاست و… نمی‌توانیم حرف بزنیم.

تازگی‌ها هم مد شده است، یک حرفی می‌زنید پزشکان ناراحت می‌شوند، یک حرفی می‌زنید پرستارها ناراحت می‌شوند و کلاً همه ناراحت می‌شوند و… خب راجع به چه حرف بزنیم؟ بعد هم می‌گویند چرا سینمای ما هیچی ندارد؟

۱۷ کیلو افزایش وزن برای بازی در «بارکد»

سر «بارکد» برویم. شما سر «بارکد» خودتان را چاق کردید؟

بله، تقریباً شانزده، هفده کیلو.

چرا؟ چاق نمی‌شدید، کاراکتر ضربه می‌خورد؟

دوست داشتم کاراکتر آویزانی باشد. فاصله فیلم «نقطه کور» و «بارکد» تقریباً دو ماه بود و من شانزده هفده کیلو چاق شدم.

قرار بود شما و بهرام رادان از اولش دو تا آدم احمق باشید؟

بله، از اول قرار بود مثل الگوهای قدیمی سینما یکی احمق باشد و دیگری احمق‌تر. فکر می‌کنم بهرام بیشتر می‌فهمد، در صورتی که جفتمان احمق هستیم، منتهی یکی احمق و دیگری احمق‌تر است.

سفری هم به اروپا کردید. نظر مردم در اکران‌های اروپایی چه بود؟

به نظرم خیلی خوب بود. سوای ایرانی‌هایی که خیلی استقبال کردند، خارجی‌هایی را هم می‌دیدم که فیلم را می‌دیدند و می‌خندیدند. فیلم زیرنویس داشت. اصلاً فکر نمی‌کردم که خارجی‌ها فیلم ما را ببینند و به شوخی‌های ما بخندند. موقعی که داشتیم طرف را در قبر دفن می‌کردیم، خارجی‌ها مثل تماشاگرهای ما می‌خندیدند. شاید یک‌سری چیزها مثل منطق‌الطیر که برای تماشاگر ایرانی معنی دارد و می‌خندد، برای او بی‌معنی باشد، ولی در کل می‌خندیدند.

سریال «کشیک قلب» را هم بازی کردید که بگویید فقط یک تیپ بازی نمی‌کنم؟

دو دلیل داشت. با اینکه سریال‌های طولانی را رد کرده بودم و این سریال کوتاه هم بود، به دو دلیل قبول کردم. یکی حضور حسین مهکام بود که به نظرم یکی از مهربان‌ترین و آدم‌ترین کسانی است که در این حرفه هستند.

قبلاً نویسندگی کرده بود. سابقه کارگردانی داشت؟

بیشتر نویسنده بود. «هیچ»، «چهارشنبه ۱۹ اردیبهشت» و چند کار این شکلی را نوشته بود. نویسنده بسیار خوبی است. تئاتری است و تئاتر زیاد کار کرده است. فیلم بلند «آزادی مشروط» را ساخته بود. دومین دلیلم این بود که نقش با کاراکتر خودم بسیار تفاوت داشت و از شخصیتم خیلی دور بود. دکتر تلخی که این شکلی است و خیلی دوست داشتم خودم را در این کاراکتر محک بزنم. انگار یک تمرین بود.

رضایت‌بخش بود؟

برای خودم بله، مردم را نمی‌دانم. در زمان مناسبی پخش نشد و به همین دلیل خیلی دیده نشد، ولی آدم‌های کارشناسی که از آنها خواسته بودم تماشا کنند و نظرشان را به من بدهند، اغلب نظر مثبتی داشتند.

بعد از این همه فیلم و سریالی که بازی کرده‌اید، کدام نقش برایتان از همه ویژه‌تر بود؟

«عصر یخبندان» برایم خیلی برد داشت و در سه جشنواره به خاطرش کاندید شدم، ولی کاراکتر میلاد در «بارکد» را خیلی دوست دارم.

جشنواره فجر بدون کیایی‌

مصطفی یک خداحافظی نصفه نیمه با سینما کرد. خداحافظی واقعی است یا دارید روی کار جدیدی کار می‌کنید؟

فعلاً کار سینمایی انجام نمی‌دهیم.

یعنی در جشنواره امسال از کیایی‌ها کار نداریم؟

نه.

تلویزیون چطور؟

می‌خواهی بفهمی داریم چه کار می‌کنیم؟

بله.

داریم کارهایی می‌کنیم که بعداً صدایش در می‌آید.

حرف و مطلب آخر؟

مطلب خاصی ندارم. حوزه هنری کمی بیشتر فعالیت کند. جا و امکانات و همه چیز دارد، ولی به نظرم آن‌قدری که باید فعالیت کند، نمی‌کند.

ممنون از فرصتی که در اختیار ما قرار دادید.

مخلص شما. لطف کردید.

نوشته درصد بالایی از سینماگرهای ما جشنواره‌زده هستند/ فرهادی می‌داند دارد چه‌کار می‌کند اما کپی‌هایش نه/ خیلی پیشنهاد داشتم که طلبه شوم!/ ورود به کارگردانی تا یکی-دو سال دیگر اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

اما این‌ها به این معنا نیست که «بارکد» فیلم بی‌ارزشی است. رابطه بین دو شخصیت اصلی، از موارد کم‌نظیر این سال‌های سینمای ایران است و حس شوخ‌طبعی فیلمساز، هرچند که در لحظاتی مرزهایی را زیر پا می‌گذارد، ولی کاملا بر فیلم سایه انداخته و در شکل‌گیری روابط و دیالوگ‌ها و حتی پیشروی (پسروی؟) داستان کاملا چشمگیر است. و قدرت این عوامل هم به حدی است که می‌تواند فروش بالای فیلم را توجیه و قابل پیش‌بینی کند. حالا از این منظر باید اعتراف کرد که با وجود همه آن ایرادها، آن چیزی که «بارکد» عرضه می‌کند، به مراتب بهتر و قابل‌دفاع‌تر از آن چیزی است که در فیلم‌های پرفروشی مثل «من سالوادور نیستم» و «۵۰ کیلو آلبالو» و «رسوایی۲» و… نشانمان می‌دهند. و این بهانه خوبی برای ارزیابی مصطفی کیایی به عنوان یک سینماگر سینمای بدنه ایران است.

***

اگر فیلمی را که در همه مراحل تولیدش، چشم به گیشه داشته باشد و همه عناصر و جزئیات خودش را تحت‌الشعاع همین مساله قرار دهد، فیلم سینمای بدنه بدانیم، می‌توانیم بگوییم که سینماگر بدنه هم آن کسی است که به دنبال ساختن فیلمی است که در وهله اول پرفروش باشد و بعد، سودآوری حاصل از اکران آن فیلم است که در حیات حرفه‌ای او نقشی تعیین‌کننده دارد و پایه ساخت فیلم بعدی او می‌شود. به این ترتیب، شاید بتوان مصطفی کیایی را خالص‌ترین سینماگر بدنه حال حاضر دانست. از این جهت که اولا فیلم‌هایش همواره فروش بالایی دارند و همین مساله است که می‌تواند در جلب اعتماد سرمایه‌گذار و عوامل دیگر برای همکاری با او، نقش بسیار موثری داشته باشد، و ثانیا از این شرایط نهایت استفاده را می‌کند و تقریبا سالی یک فیلم می‌سازد، آن هم در سینمایی که بعضی از فیلم‌ها، از اول برای اکران نشدن ساخته می‌شوند!

در نتیجه پس از چند سال، کیایی تبدیل به فیلمسازی می‌شود که هم می‌فروشد (برعکس خیلی‌ها) و هم حضور مداوم دارد و فراموش نمی‌شود (برعکس مثلا ابوالحسن داودی). نتیجه هم‌جواری این دو عامل، چیزی است که تاثیر نه چندان کاملش در «بارکد» قابل مشاهده است. این‌که فیلم، درحالی‌که از بازیگری مثل رادان بهره می‌برد، به خاطر خود کیایی می‌فروشد. به بیان دیگر، تاثیرات مستقیم کیایی در موفقیت فیلم، بیش از تاثیرات غیرمستقیم اوست. و این یعنی فیلمساز بدنه ما، در مسیری افتاده که در این سال‌ها فقط مسعود ده‌نمکی توانسته تا انتهای آن برود: مسیر «برند» شدن.

***

اما این فقط یک طرف قضیه است؛ این‌که کیایی بلد است فیلم پرفروش بسازد و در این روند، حتی با وجود شوخ‌طبعی‌اش، به تنها گونه تثبیت‌شده سینمای بدنه در ایران محدود نمانده («عصر یخبندان»). طرف دیگر ماجرا، همان‌طور که اشاره شد، کیفیت کارهای اوست وقتی که در قیاس با دیگر آثار سینمای بدنه قرار می‌گیرد. از این جهت می‌توان آثار او را یک سروگردن از آثار این‌چنینی بالاتر دانست.

این البته به این معنا نیست که همه فیلم‌هایش مناسب جشنواره‌اند و مخاطب و داوران جشنواره را راضی می‌کنند، بلکه به این معناست که فیلم‌هایش، در کنار این‌که می‌توانند مخاطب عام را به سالن بکشانند و راضی‌اش کنند، حداقل‌های قابل دفاعی را برای سرگرم‌سازی و قصه‌گفتن رعایت می‌کنند. فیلم‌هایش پرتحرک‌اند، ریتم خسته‌کننده‌ای ندارند، شوخی‌هایشان به‌جاست و بازی‌های قابل قبولی هم دارند. در ضمن این‌ها، فیلم‌ها تلاش دارند که حرف و دغدغه فیلمساز را هم، ذیل سرگرمی، نمایش دهند. بله، تا به این‌جا شاید مهم‌ترین مشکل آثار کیایی همین حرف‌های اوست که گاهی از فیلم بیرون می‌زند و به همین دلیل کماکان بهترین فیلمش همانی است که در آن اصراری به اظهار نظر درباره ریشه معضلات اجتماعی ندارد؛ «ضدگلوله».

اما باید به این توجه داشت که دغدغه‌مندی آثار او، صرف‌نظر از این‌که با نگاهش موافق باشیم یا نه، با موج‌سواری‌های اس‌ام‌اسی فیلم‌های دیگر متفاوت است و صرفا یک موضوع روز را به جملاتی شعاری تجزیه نمی‌کند که هر کدام را، باربط و بی‌ربط، در دهان شخصیت‌ها بگذارد که لزوما فیلمش «حرف» داشته باشد. به علاوه، اصراری هم ندارد که در هر فیلمش به هر شاخه‌ای بپرد و کاملا مشخص است که آن‌چه مطرح می‌کند، مسئله‌ی اوست: بحث تقابل ثروتمندان یک‌شبه با تنگدستان آسمان‌جل، در هر سه فیلم «خط ویژه» و «عصر یخبندان» و «بارکد»، حضور بسیار قوی و پررنگی دارد. حالا می‌شود به این‌که چقدر نگاه قابل تامل و عمیقی به این مساله دارد، انتقاداتی داشت، اما باز هم وقتی در مقام مقایسه برمی‌آییم و به آثار او در این برهوت فیلم پرفروش آبرومند نگاه می‌کنیم ناچاریم به یک چیز اعتراف کنیم: مصطفی کیایی نزدیک‌ترین گزینه فعلی به «سینماگر بدنه مطلوب» در بین سینماگران ایرانی است.

***

حالا می‌شود دوباره به «بارکد» برگشت و آن را امیدوارکننده نامید. سال قبل که «عصر یخبندان» اکران شد، نگران بودیم که شاید کیایی تغییر مسیر داده و موج فیلم‌های تلخ و جدی خانوادگی او را با خودش برده. ولی حالا «بارکد» نشان می‌دهد آن نگرانی بی‌مورد بوده. «بارکد» تا حد خوبی قانع‌مان می‌کند که کیایی راهش را انتخاب و مدل فیلمسازی‌اش را تعیین کرده. حالا می‌توانیم با خیال راحت ایرادهای فیلمش را بگیریم و امیدوار باشیم که در فیلم بعدی پیشرفت کند. بالاخره این هم یکی دیگر از عجایب این سینماست: این‌که آخرین فیلم کارنامه نزولی یک فیلمساز امیدوارکننده باشد!

نوشته «بارکد»؛ سیر نزولی در مسیر درستِ «سینمای بدنه مطلوب»/ از «ضدگلوله» تا «بارکد»؛ تلاش برای طرح مسئله از دل «سرگرمی سازی» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

این روزها «بارکد» با نویسندگی، کارگردانی و تهیه‌کنندگی کیایی روی پرده سینماهاست، فیلمی که با وجود فروش مناسب مورد انتقاد بسیاری هم قرار گرفته و خیلی‌ها آن را پسرفت کیایی نسبت به سه کار قبلی‌ش می‌دانند. درباره این فیلم و تمام حواشی‌ش با کیایی به گفتگو نشستیم:

 سئوالی را به عنوان شروع بحث می‌پرسم که چند سئوال دیگرمان هم به آن مربوط می‌شود. زندگی شما از چه زمانی با سینما گره خورد و چه مسیری را طی کردید تا اولین فیلم بلندتان را ساختید؟

سئوال طولانی و کلی است. در واقع از دوران دبیرستان در مرکز آموزش ارشاد کرج فیلمسازی را شروع کردم. بعد به‌تدریج فعالیت‌هایم ادامه پیدا کرد و برای تلویزیون برنامه‌های زیادی ساختم تا اینکه در سال ۱۳۸۱ برای تلویزیون شروع به کارگردانی کردم.

با چه برنامه‌ای؟

برنامه‌ای به نام «معلم» که برایش آیتم یا در واقع یک‌سری فیلم‌های کوتاه می‌ساختم. بعد چند سریال و بیش از ۲، ۳ هزار دقیقه برنامه و مستند برای تلویزیون کار کردم تا اینکه در سال ۱۳۸۵ اولین درخواستم را برای فیلم بلندم دادم که این فرآیند ساخت فیلم بلند حدوداً دو سال طول کشید تا پروانه ساخت بگیرم، یعنی هر دفعه اتفاقی می‌افتاد. تهیه‌کننده عوض کردم و در نهایت در سال ۱۳۸۷ پروانه اولین فیلم بلند سینماییم را گرفتم.

تحصیلات سینمایی دانشگاهی داشتید؟

بله، دانشگاه صدا و سیما.

همه فکر می‌کنند فیلمی که اسکار گرفته باید الگوی فیلمسازی باشد!

این سوالها را به این خاطر پرسیدم که جنس کارهای شما با کارهای جوانانی که از معمولا از کانال دانشگاه هنر و فضای اکادمیک هنر وارد سینما می‌شوند فرق دارد. اکثر کارهای آنها تمایل به آثار هنر و تجربه‌ای و جشنواره‌ای دارد اما کارهای شما تفاوت دارند. این تفاوت به دلیل مسیر فیلمسازی است که طی کرده‌اید؟

آنچه که شاید کمی موضوع فیلمسازی مرا با بقیه بچه‌ها متفاوت کرد این بود که خیلی سعی می‌کردم دنبال علایق شخصی خودم بروم و تحت تأثیر فضای حاکم بر سینما نباشم. به هر حال همیشه بر اساس یک‌سری از کارگردان‌های شاخص موجی راه می‌افتد که شاید جوان‌ها سعی کنند مدل آنها فیلم بسازند و الگوی فیلمسازیشان آنها می‌شوند. اینها ممکن است خط‌هایشان از جاهای مختلفی داده شوند، مثلاً از جشنواره و جوایزش یا از اتفاقاتی که برای یک فیلم می‌افتد. به عنوان مثال وقتی فیلمی از اسکار جایزه می‌گیرد، همه فکر می‌کنند الگوی فیلمسازی باید آن باشد تا بتوانند موفق شوند. یا وقتی برای فیلمی در چند جا اتفاقاتی می‌افتد یا جشنواره فجر به آن جایزه می‌دهد، این خط می‌دهد و یک کارگردان فیلم اولی فکر می‌کند باید به آن شکل فیلم بسازد تا مورد توجه قرار بگیرد، ولی هیچ‌وقت این مسیر را نرفتم و فکر کردم مدلی را که بسازم که خودم دوست دارم. مدلی که دوست داشتم سینمای قصه‌گو بود که قهرمان، تعلیق، ریتم و هیجان دارد که به نظر من ویژگی اصلی سینما هم هست. این‌جور سینما را دوست داشتم و سعی کردم آن مدلی را که دوست دارم بسازم. شاید اگر به دهه‌های ۶۰ و ۷۰ برگردم، سینمای ایران هم از این‌جور فیلم‌ها بود که قصه و هیجان داشت، اما از دهه ۸۰ به این طرف سینمای ما به سمت سینمای ضد قصه و خرده پیرنگ رفته و فعلاً جریان غالب در سینمای ما همین است. شاید به این دلیل فیلم‌هایم یکمرتبه نمود پیدا کردند و مردم به سمت آنها رفتند، به این دلیل بود که سعی کرده بودم این الگوها را برای خودم حفظ کنم، الگوهایی که مخاطب به وسیله آنها بتواند با فیلمم ارتباط برقرار کند. یعنی فیلم‌هایم مدلی بودند که جوان‌ها با آنها ارتباط برقرار و حس می‌کردند سینمایی است که ریتم در آن رعایت و قصه به شکل دیگری در آن گفته می‌شود و کمی با جریان حاکم بر سینما فرق دارد.

سعی کردم جریان سینمای اصلی را به استاندارد نزدیک کنم

هیچ‌وقت نشد بگویید قصه‌ام را می‌گویم، ولی این قسمت را هم در فیلمم قرار می‌دهم که جریان غالب سینما هم تأیید کند یا این قسمت را قرار می‌دهم که جشنواره‌های خارجی هم پذیرای فیلمم باشند. این در کارهایتان بوده است یا نه؟

طبیعی است جایزه گرفتن از جشنواره‌ها برای هر فردی جذابیت دارد. اعتقاد داشتم دسته‌بندی فیلم به این صورت که فیلم یا تجاری است یا هنری یا مخاطب دارد یا ندارد، درست نیست. فکر می‌کردم اگر به سینما مثل سینمای امریکا به عنوان یک صنعت نگاه کنیم، فیلمی که در گیشه‌های همه دنیا اتفاقات خوبی برایش می‌افتد، یک‌سری ویژگی‌ها و استانداردهایی دارد. اتفاقی که در سینمای جریان اصلی ما افتاده این بود که سینمای ما به سمتی رفت که ضعیف بود، قصه نداشت، بازی‌ها خوب نبودند و در مجموع فیلم استاندارد نبود. سعی کردم جریان سینمای اصلی را به استاندارد نزدیک کنم. یعنی فیلمی که قرار است فروش خوبی کند، کارگردانی و فیلمنامه خوبی داشته باشد، بازی‌ها در سطح خوبی باشند و جریان اصلی این ویژگی‌ها را داشته باشد، این‌طور نباشد که فقط در فیلم‌های هنری بازی، دکوپاژ و… خوب ببینیم. می‌توانید متعلق به سینمای اصلی و بدنه هم باشید و استانداردها را هم رعایت کنید. وقتی به این سمت رفتم، این‌طور شد که فیلم‌هایم در جشنواره‌ فجر هم در هفت هشت رشته کاندید بودند و خودم از جشنواره سیمرغ گرفتم.

سینمای من از فیلم «ضد گلوله» اتفاق افتاد

به سراغ اولین فیلمتان «بعد از ظهر سگی سگی» برویم. وقتی این فیلم ساخته شد، شاید خیلی از رسانه‌ها و کسانی که این فیلم را دیدند، شما را به عنوان یک کارگردان مهم، چندان جدی نگرفتند و فکر کردند یک کمدی‌ساز معمولی دیگر وارد فضای سینمای ایران شده است. آیا این نظر را قبول دارید و اگر این‌طور هست، چرا به عنوان کارگردان فیلم اول، کارتان را با یک کار جدی‌تر شروع نکردید؟

اولاً می‌دانید فیلم اول خیلی مهم است برای اینکه بتوانی در جریان سینما بمانی. ثانیاً فیلمنامه آن فیلم را دوست داشتم و هنوز هم به عنوان فیلم اول از آن دفاع می‌کنم. ثالثاً زمانی که آن فیلم ساخته شد، مقطع تاریخی عجیب و غریبی بود، یعنی دقیقاً زمانی بود که جریان فیلم‌های کمدی که با یک‌سری بازیگرهای خاص بودند، در سراشیبی شدید قرار گرفته بود و مردم انگار دیگر به آنها توجهی نمی‌کردند. با همان شرایط این فیلم فروش خوبی کرد و نقدهای خوبی هم در باره‌اش نوشته شدند. مثلاً آن زمان دوره «هفت» آقای جیرانی بود که فراستی همه فیلم‌ها را می‌زد و فکر می‌کنم شروع برنامه «هفت» و سال ۱۳۸۸ بود، می‌گفتند ما تعجب می‌کنیم چرا اصلاً «بعد از ظهر سگی سگی» را در برنامه «هفت» گذاشتند که نقد شود، بعد به خاطر برنامه رفتیم و فیلم را دیدیم، یادم هست منتقدان در مجله فیلم نوشتند یک کمدی متفاوت است و اصلاً شبیه کمدی‌های معمولی نیست. شوخی‌هایش شوخی‌های ایرانی نیست. مدل فیلم یک‌جور خاصی است. کاریکاتورهای آدم‌ها باحال در آمده است. یادم هست به فیلم توجه شد، ولی این‌طور نبود که به قول شما مرا فیلمسازی بدانند که حالا آمده و قرار است اتفاق خاص و تازه‌ای بیفتد. در واقع سینمای من از فیلم «ضد گلوله» اتفاق افتاد. خیلی‌ها هنوز هم فکر می‌کنند «ضد گلوله» اولین فیلمم است، در صورتی که منتقدانی که سیر فیلمسازی مرا پیگیری می‌کردند، مرا از فیلم «بعد از ظهر سگی سگی» می‌شناختند.

قرار نبود «ضد گلوله» را من بسازم

فضا و فرم «ضد گلوله» نه ربطی به فیلم‌های بعدی شما دارد، نه به فیلم اولتان. چطور شد بعد از یک کمدی سراغ یک فیلم دفاع‌مقدسی رفتید….

اصلاً قرار نبود «ضد گلوله» را من بسازم. فیلمنامه «ضد گلوله» را نوشته بودم، آن هم برای یکی از دوستانم به سفارش تهیه‌کننده‌ای که فیلمبردار فیلم اولم بود، آقای رضا رخشان. به من گفت خیلی قلمت را دوست دارم و می‌خواهم یک کمدی درباره جنگ بسازیم. آن موقع صحبتی هم در ذهنش بود که یک نفر به جنگ می‌رود که کشته شود و این اتفاق نمی‌افتد. گفتم این نقطه مقابل «لیلی با من است» و اصلاً علاقه‌ای ندارم چنین چیزی را بسازم، چون او می‌رفت که کشته نشود و می‌ترسید، اما این می‌رود که کشته شود و اتفاقی برایش نمی‌افتد. گفتم فقط برایت می‌نویسم و کار نمی‌کنم و فیلمنامه را نوشتم و تمام شد و خودم خیلی از فیلمنامه‌ خوشم آمد، ولی چون از اول به او گفته بودم کار نمی‌کنم، گفتم با کارگردان دیگری صحبت کرده‌اید. حتی «ضد گلوله» را با او پروانه ساخت گرفته بودند.

می‌گویید چه کسی؟

بله، آقای حسین قاسمی جامی.

که سریال سیمرغ را ساخته است…

پروانه ساخت گرفته بودند. نمی‌دانم آقای جامی سر یک سریال بود یا کار دیگری دستش بود که کار طولانی شده بود و اینها می‌خواستند «ضد گلوله» را شروع کنند. ایشان انصراف داد و گفت من نمی‌سازم. البته رضا رخشان معتقد بود چون فیلمنامه را خودت نوشتی، اگر خودت هم بسازی قطعاً خیلی بهتر از کار در می‌آید. به خاطر اینکه از فیلمنامه‌ام خوشم آمده بود وقتی دیدم این‌طور شد و به من گفتند خودت بساز استقبال کردم و گفتم می‌سازم و واقعاً اگر فیلمنامه‌ای را دوست نداشته باشم به سراغش نمی‌روم.

البته می‌دانید «ضد گلوله» اتفاقا از طرف کسانی که شما می گوئید فیلم دفاع مقدسی می‌سازید که جای پایتان را در آنجا سفت کنید توجه نشد. یعنی انجمن دفاع مقدس اصلاً فیلم را در جشنواره‌اش راه نداد و از طرف آقای شرف‌الدین و سایرین که آن موقع در انجمن دفاع مقدس بودند برخورد بدی با فیلم شد. حتی موقعی که به انجمن رفتم که برای ساخت فیلم کمک بگیرم، به من هیچ چیزی ندادند و گفتند نمی‌گذاریم این فیلم را بسازی و مخالفت خیلی شدیدی کردند. بنابراین این‌طور نبود که یک فیلم دفاع مقدسی بسازم و خودم را در دل خیلی‌ها جا کنم.

فیلم ساخته شد و به جشنواره آمد و یکمرتبه سر و صدا کرد و تعریف و تمجیدهای زیادی از آن شد و فیلم گرفت. بعد از اینکه فیلم گرفت، خیلی از دوستانی که مخالفش بودند، حالا می‌آمدند و می‌گفتند چرا اسم ما را در تیتراژتان نزدید؟ چرا باید می‌زدیم با تشکر از انجمن دفاع مقدس؟ وقتی حتی پول فشنگش را هم از ما گرفته بود؟ یعنی وقتی می‌رفتیم و برای بیابان‌های قم اجاره می‌دادیم، پول یک دانه فشنگ را هم از ما می‌گرفتند، برای اینکه اعتقادی به این فیلم نداشتند.

«ضد گلوله» یک فیلم باحال و نقد یک دوره بود و خیلی هم با اعتقاد به آن نگاه کرده بودم، یعنی احساس می‌کردم آدمی که دارد به جبهه می‌رود، آدم‌هایی که در زندگیش قهرمان هستند که عکس‌هایشان را روی در کمدش چسبانده بود و آخر فیلم قهرمان‌هایش عوض شده‌اند و کس دیگری قهرمان او شده است، خیلی فیلم دلی بود و هنوز هم بعضی از منتقدان معتقدند «ضد گلوله» بهترین فیلمم است.

رسانه‌های همه طیف‌ها هم از فیلم استقبال کردند….

روی «ضد گلوله» اتفاق نظر خوب و عجیبی رخ داد. مثلاً از مسعود فراستی با تفکر آن طرفی تا منتقدی که هیچ ربطی به جریان این طرفی ندارد، همه درباره‌اش خوب نوشته بودند و این برایم جالب بود. شاید سر کمتر فیلمی چنین اتفاق نظری پیش می‌آمد.

در «خط ویژه» عدم وجود شایسته‌سالاری برایم مهم بود

به سراغ «خط ویژه» برویم که روی موضوع آقازادگی دست گذاشتید. فکر کنم فیلمنامه‌ای به اسم «آقازاده‌ها» داشتید که نشد و بعد رفتید و در زیرلایه «خط ویژه» آن مضمون را آوردید….

«خط ویژه» در واقع خروجی فیلم آقازاده‌ها بود که در دوران آقای سجادپور و شمقدری نتوانستیم برایش مجوز بگیریم و دلیلش هم این بود که آنها خیلی محکم ایستادند و گفتند ممکن است برای خیلی از سران مملکت این شائبه به وجود بیاید که زندگی آنهاست.

«خط ویژه» شروع جریانی برایم بود که فقط بحث آقازادگی نبود، بلکه بحث عدم وجود عدالت اجتماعی، شایسته‌سالاری و… برایم مهم بود و کلید آن از «بعد از ظهر سگی سگی» برایم زده شده بود. در آن فیلم هم بحثم بی‌عدالتی و عدم شایسته‌سالاری است. در «خط ویژه» به شکل پررنگ‌تر شاخصه‌های آن را نشان دادیم، یعنی گفتیم اگر سیستم اقتصادی شفاف نباشد، آدم‌هایی مثل محتشم ـ که سام قریبیان بازی کرد ـ رشد می‌کنند. آدم‌هایی که دست روی همه چیز می‌گذارند، استفاده می‌کنند و می‌برند.

علت موفقیت «خط ویژه» این بود که از دید جوان‌ها به قضیه نگاه کردیم

آقازاده که زیاد داریم، چرا به موضوع فیلمنامه ایراد گرفتند…

بله، خیلی رفتم و آمدم و گفتند نه و ضعف فیلمنامه را بهانه کردند، در حالی که هر کسی که این فیلمنامه را خواند گفت بهترین فیلمنامه تو بود، ولی بعد از آن وقتی دیدیم نمی‌شود و چاره‌ای نداریم شروع به نوشتن فیلمنامه «خط ویژه» کردیم. «خط ویژه» هم برآیند گپ و گفت‌های من، نیما، محسن و… در فضای خودمانی به وجود آمد که همیشه با هم داریم. در همان مقطع این بحث‌ها هم وجود داشتند که می‌خواستیم یک وام ۵ میلیون تومانی ازدواج بگیریم، ۲ هزار تا ضامن می‌خواستند، ولی در همان مقطع صحبت از ۳ هزار میلیارد و ۲ هزار میلیارد اختلاس بود. این نابرابری و بی‌عدالتی تو را به عنوان فیلمساز تحریک می‌کند.

فکر می‌کنم علت موفقیت «خط ویژه» این بود که سعی کرده بودیم از دید جوان‌ها به قضیه نگاه کنیم. جوانانی که همگی مدعی هستند استعداد و قدرت بالقوه‌ای در آنها وجود دارد و شرایط اجازه نمی‌دهد بالفعل شود. برای همین همه احساس می‌کردند در «خط ویژه» خودشان هستند و با قهرمانان فیلم ما ارتباط گرفته بودند. این فیلم مسیری را برای یک‌سری فیلم‌هایی که چند جوان کاری را با هم انجام می‌دهند باز کرد و نمونه‌هایش را در جشنواره دیدیم.

موضوعی را مطرح می‌کنم و امیدوارم بتوانم خوب مطرح کنم که تعبیر سیاسی از آن نشود. ببینید موضوع «آقازاده‌ها» اساسا هیچموقع مسئله‌‌ی جریان تفکر لیبرال (اصلاح‌طلبها) در ایران نبود و شما در رسانه‌های آن طیف هم هیچ مطلبی در نقد آقازاده‌گی نمیبینید، در عوض این از کارویژه‌های اصلی طیف انقلابی یا حزب‌اللهی از همان اوایل دهه هفتاد بوده و هست. سوالم این است نترسیدید از ساخت «خط ویژه» تعبیرهای سیاسی شخصی از شما شود و بازخوردهایی به دلیل فرامتن‌های سیاسی بگیرید….

نه، اعتقادم این است که آدمی که سیاسی نیست یا به جریان خاصی وصل نیست، وقتی حرف درستی می‌زند، او را نمی‌شود به جریان خاصی وصل کرد. جالب اینجاست که بعد از «خط ویژه» هیچ‌کسی به من نگفت منظور تو سمت راستی‌ها بودند یا چپی‌ها. هیچ‌کسی این‌جور حرفی به من نزد. جالب این است که «خط ویژه» از طرف رسانه‌های اصلاح‌طلب‌ها هم خیلی مورد تشویق قرار گرفت. همیشه سعی کرده‌ام هرگز در جریان سیاسی خاصی وارد نشوم. ممکن است به جریان خاصی احساس نزدیکی بیشتری کنم، از این لحاظ که احساس می‌کنم حرف‌هایشان به حرف‌هایم نزدیک‌تر است.

می‌گفتند این نزدیک به شعارهای احمدی‌نژاد است!

هر شخصی این را دارد.

ولی در فیلمسازی سعی کرده‌ام به این حیطه‌ها ورود نکنم. احساس می‌کنم چه جریان چپ، چه جریان راست که به اصلاح‌طلب و اصولگرا می‌شناسیم در نهایت جنگ همه‌شان جنگ قدرت است و این اعتقاد واقعی من هست، چون می‌بینم زمانی که یک جریان در رأس قدرت هست، جریان مقابل هیچ کمکی نمی‌کند که مملکت پیش برود و فقط سعی می‌کنند همدیگر را بکوبند. حکایت آن و مادر و یک بچه است. می‌گوییم تا وقتی جریانی دارد تا حدودی درست و به نفع مملکت کار می‌کند، بقیه باید به او کمک کنند، ولی ما هیچ‌وقت این را ندیدیم، پس به این نتیجه می‌رسیم که انگار هیچ‌کدام از این دو مادر این بچه نیستند. به نظر من هر جناحی سر کار باشد، باید منافع ملی را در نظر بگیرد.

البته خیلی‌ها مخالف پول ریختنم از بالای پل در فیلم «خط ویژه» بودند و می‌گفتند ممکن است یک جورهایی نزدیک به شعارهای احمدی‌نژاد باشد. یکی دو نفر هم این را به من گفتند، ولی در آن لحظه فکر کردم این پول مردم است و باید به دست مردم برسد. به نظرم در بسیاری از دولت‌ها شعار و برای جذب رأی بود، ولی به شکل واقعی گفتم قهرمانان فیلم می‌خواهند این پول به دست دولت یا رانت‌خوار نرسد و به دست مردم برسد. این حرف بدی نیست و هر کسی که به من گفت این پول را از آن بالا نریز، گفتم اتفاقاً دلم می‌خواهد این پول را بریزم و واقعاً این کار را دور از هر فکر و جریان سیاسی و یا هر حرفی که قرار بود بعداً به من بزنند انجام دادم.

دغدغه حفظ خانواده در «عصر یخبندان»

شما گفتید محوریت «خط ویژه» بحث آقازاده‌ها نیست و یک موضوع اجتماعی را به تصویر کشیده‌اید. پس چه شد این فردی که اسمش را آقازاده می‌گذاریم، وارد فیلم بعدی شما «عصر یخبندان» هم شد؟

وقتی در باره نابرابری اجتماعی می‌سازی، شرایط و اتفاقاتی که دارند می‌افتند، مخصوصاً اقتصاد غیرشفاف در مملکت ما در بحث فرهنگ فوق‌العاده تأثیر می‌گذارد. وقتی به سراغ این موضوعات می‌روی، خود به خود یک طرف قضیه آدم‌هایی هستند که به صورت قارچ‌گونه رشد می‌کنند و نمی‌توانی از کنار اینها آسان بگذری و فکر می‌کنی چه نقطه خوبی در درام تو باشد. به‌نوعی شاید در «خط ویژه» خیلی اصلی‌تر است و در «عصر یخبندان» در حاشیه، چون موضوعم در «عصر یخبندان» یک حرف بود. در آن مقطع به این نتیجه رسیده بودم… البته این تنها تفکر من نبود. تفکری است که همه دنیا به آن رسیده‌اند. حتی سینمای امریکا که به نظر من اخلاقی‌ترین سینمای دنیاست، الان به این نتیجه رسیده که حفظ کانون خانواده مهم‌ترین عامل برای نجات کشور است. یعنی تا زمانی که خانواده فرم دارد و اعضای خانواده در کنار هم هستند، این نکته برای بقای یک کشور خیلی مهم است. الان تمام فیلم‌های امریکایی دارند تشویق می‌کنند که خانواده درستی در کنار هم شکل بگیرد. خیانت در تمام فیلم‌های امریکایی بد است. شاید خیانت را با هم ریزه‌کاری‌هایش هم نشان بدهند، ولی ته فیلم امریکایی از خیانت منزجر می‌شوی. همین‌طور از مواد مخدر منزجر می‌شوی. در «عصر یخبندان» می‌خواستم این کار را بکنم. در «عصر یخبندان» نشان دادم یک خانواده چگونه از هم متلاشی می‌شود و رابطه یک زن شوهردار را با یک مرد نشان داده‌ام که نهایتاً به کجا می‌کشد. تأثیرات مواد مخدر همین‌طور. آن موقع دغدغه‌ام این بود و آمده و گفته‌ام در جامعه‌ای که این اتفاقات می‌افتند، چیزهای مختلفی وجود دارند. یکی بحث مواد مخدر و دیگری بحث اقتصاد ناشفاف، رانت‌ها و دست‌های پشت پرده‌ای است که دارد این اتفاقات را رقم می‌زند که طبیعتاً یکی از آنها کاراکتر فرید می‌شود که در قصه ما شخصیتی است که در واقع صورت دیگری از محتشم «خط ویژه» است. این شد که در «عصر یخبندان» هم چنین کاراکتری آمد.

مشکل ۸۰ درصد کسانی که می‌گویند نمی‌خواهیم قصه بگوئیم به عدم توانایی‌شان مربوط می‌شود!

نکته مثبت اثار شما حتی در فیلم‌ تلخی مانند «عصریخبندان» این است که برخلاف جریان فعلی فیلم‌های اجتماعی فیلم‌های شما همیشه قهرمان دارد و این موضوعی است که در سینمایمان کم داریم…

قهرمان عنصر اصلی تمام فیلم‌هایی است که به عنوان فیلم‌های مورد علاقه‌ام از آن اسم بردم. یعنی وقتی می‌خواهی درامی را شکل بدهی و تعلیقی را به وجود بیاوری، در واقع بر اساس کنش و واکنش یک قهرمان آن را می‌چینی. حالا این قهرمان می‌تواند در فیلمی مثل «خط ویژه» پنج نفر باشند، یعنی یک تیم قهرمان یا شاید بهتر باشد بگویم ضد قهرمان، چون داشتند عمل خلافی را انجام می‌دادند، اما دوست‌داشتنی بودند و همه حق را به آنها می‌دادند. قهرمان کسی است که قلب شما به خاطرش بتپد، با او درگیر شوی، سرنوشتش برایت مهم شود. به نظر من این ویژگی‌ها باعث می‌شوند درام و تعلیق شما شکل بگیرند.

به نظر من بعضی فیلم‌ها که به شکل تعمدی به سراغ فیلم‌های قهرمان‌محور نمی‌روند و فکر می‌کنند این یک پوزیشن و پز است و می‌گویند اصلاً دوست نداریم فیلم ما قصه بگوید، قضیه تا ۸۰ درصد به عدم توانایی در قصه گفتن مربوط می‌شود، به نظر من سخت‌ترین ورژن سینما سینمای قصه‌گوست. فکر می‌کنم اکثر کسانی که به سراغ سینمای پیرنگ و خرده پیرنگ می‌روند به خاطر این است که قصه گفتن را بلد نیستند.

آقای کیایی! شما حتی در «عصر یخبندان» هم که تلخ‌ترین فیلم شماست، در جاهایی که محسن کیایی حضور دارد به سمت طنز می‌روید و این می‌تواند بسیار برای مخاطب شیرین و جذاب باشد و مخاطب را با خودش بکشاند. این عمدی است؟ چرا هیچ‌وقت به سراغ فیلم‌هایی که کلاً تاریک و تلخ هستند نمی‌روید؟

این به شخصیتم برمی‌گردد. تراژدی هم که بنویسم، باز در آن رگه‌های طنز وجود دارد.

شخصیت شماست یا سلیقه شخصی شما؟

نه، شخصیت خودم ایجاب می‌کند. نمی‌توانید اثر را از شخصیت سازنده‌اش جدا کنید. الان خیلی‌ها می‌گویند فیلم‌های تو تیتراژ هم نداشته باشند، معلوم هستند تو آنها را ساخته‌ای.

از آدم‌هایی که می‌گویند باید ول کنیم و برویم متنفرم

درست می‌گویند.

می‌گویند از لحن و شوخی‌هایت معلوم است. فکر می‌کنم ۷۰، ۸۰ درصد این لحن و شوخی‌ها مال خودم هستند که در فیلم در می‌آیند. نمی‌توانی شعری را از شاعری بخوانی و بگویی این شخصیت دیگری دارد، اما این‌جوری شعر می‌گوید. تو باید حتماً عاشق مسلک باشی تا بتوانی یک شعر عاشقانه مؤثر بگویی. اصلاً نگاهم به پیرامونم فانتزی است و همیشه بسیار مثبت فکر می‌کنم. همیشه تمرین کرده‌ام مثبت فکر کنم و حتی در تلخ‌ترین فیلمم هم که «عصر یخبندان» است، باز حس و حال این‌جوری وجود دارد، به خاطر اینکه اصلاً نمی‌توانم همه چیز را کاملاً سیاه و تلخ ببینم. این جزو شخصیت خودم هست. با آدم‌هایی که می‌گویند این مملکت دیگر درست نمی‌شود و باید رفت، صد در صد مخالف هستم و می‌گویم باید بمانیم و کمک کنیم تا درست شود. از آدم‌هایی که می‌گویند باید ول کنیم و برویم متنفرم و می‌گویم چی چی را ول کنیم برویم؟ چه کسی قرار است درست کند؟ جزء جزء افراد این مملکت ما هستیم. به‌رغم اینکه ممکن است با خیلی چیزها در مملکتم مشکل داشته باشم و بگویم بی‌عدالتی، فقر، تبعیض و همه چیز وجود دارد، اما اگر قرار باشد مهم نباشد و همه اینها را رها کنیم و برویم که فایده ندارد.

تعداد تهیه‌کنندگان خوب سینمای ایران کمتر از انگشتان یک دست است

برسیم به «بارکد»، این اولین فیلمی است که خودتان تهیه‌کنندگی آن را به عهده گرفتید. چرا؟

ما تعداد بسیار کمی تهیه‌کننده داریم که با فکر در کنار تو قرار بگیرد، در پیش‌تولید، حین تولید، پساتولید، تبلیغ، اکران و خلاصه همه مراحل به شکل حرفه‌ای در کنار کارگردان باشد. اصولاً یا برخی دانش این کار را دارند و پول ندارند یا پول دارند و دانش این قضیه را ندارند. با احترام به همه تهیه‌کننده‌ها تعداد تهیه‌کنندگان خوب سینمای ایران شاید کمتر از انگشتان یک دست باشد. احساس کردم کمی لازم است خودم در تولید فیلم و اکران آن نظارت داشته باشم و این چیزی بود که مرا در فیلم‌های قبلیم اذیت کرده بود، به‌خصوص در دو فیلم آخر که به‌رغم اینکه تولیدات خیلی خوبی داشتیم، اما بعد از تولیدهای خیلی بدی داشتیم. با اینکه در طول تولید تهیه‌کنندگان بسیار خوبی داشتیم، ولی بعد از اینکه فیلم تمام می‌شد، انگار که کالایی را ساخته بودیم و باید به دست طرف می‌دادیم که بردارد و ببرد، دیگر هیچ دخالتی در مراحل بعد از تولید نمی‌کردیم، انگار مثلاً تولیدکننده پفک هستیم. در حالی که به نظر من کارگردان به عنوان تولیدکننده یک اثر هنری فرهنگی باید تا ته آن حضور داشته باشد ولی متأسفانه این اتفاق نمی‌افتاد و با اینکه جزو مخالفین صد در صد این موضوع بودم که کارگردان و تهیه‌کننده یکی باشند، اما احساس کردم بهتر است خودم این مسئولیت را به عهده بگیرم.

فیلم سرمایه شخصی بود؟

بله و با پس‌اندازم این کار را کردم. در موقع تولید فیلم کلیه حقوق ویدئویی فیلم را واگذار کردم و پول آن را آوردم. یعنی کلاً خودم فیلم را ساختم و از هیچ‌جا نه فارابی، و نه هیچ‌جای دیگری حتی یک ریال هم نگرفتم.

فیلم‌های قبلی شما معمولا با استقبال رسانه‌ها مواجه می‌شد، ولی برای «بارکد» این اتفاق نیفتاد. در زمان جشنواره هم انتقادات نسبت به آن از فیلم‌های قبلی شما بیشتر بود. خودتان این را قبول دارید که «بارکد» نسبت به کارهای قبلی عقبگرد محسوب می‌شود یا نه؟

نه، قبول ندارم.

چرا؟

شاید الان در باره «بارکد» صحبت کردن کمی زود باشد. اگر بحث منتقدین و جشنواره است، قبلاً در باره‌شان صحبت کرده‌ام و به نظرم اهمیت زیادی نداشت، ولی خیلی رندانه بسیاری از مسائل را به صورت شوخی و طنز مطرح کردم و شاید به این دلیل خیلی جدی گرفته نشد.

«بارکد» واکنشی بود به پروانه ساخت نگرفتن فیلمنامه‌ای که داشتم!

به نظر می‌رسد «بارکد» هم در اجرا و هم در فیلمنامه سردستی برگزار شده است. مثلا به نظر می‌رسد می‌خواستید یک فیلم کمدی بسازید و حالا به ساده‌ترین شکل آن را به همان تِم اقتصادی کارهای قبل وصل کردید و اگر موضوع اختلاس هم در آن نبود، هیچ لطمه‌ای به فیلم نمی‌خورد.

بیشتر می‌خواستم وجه کمدی آن را تجربه کنم، به‌نوعی کمدی سرخوش. شاید هم واکنشی از طرف من به پروانه ساخت نگرفتن فیلمنامه‌ای که داشتم بود. شاید یک‌جور دیوانه‌بازی در قبال فیلمنامه‌ای بود که آن‌همه برایش زحمت کشیده و نتیجه نگرفته بودم. یعنی گفتم فیلمی می‌سازم که مردم بخندند و حال کنند و گوشه‌هایی هم به فضاهای مد نظرم می‌زنم. باز هم «بارکد» را با اعتقاد ساختم. در آن مقطع «بارکد» برایم یک واکنش بود و الان هم از انجام این کار راضی هستم، ولی اتفاقی که افتاد که می‌گویید مخاطب و مردم، مردم با آن ارتباط گرفته‌اند. البته حرفم این نیست که فیلمی را که مردم زیاد می‌روند و می‌بینند ضرورتاً فیلم خوبی است.

حرف من هم همین است، صرف استقبال مردم مزیت نیست…

حرفم این است که شاخک‌هایم خیلی تیز هستند و خیلی با مردم ارتباط دارم. از آن کارگردان‌هایی هستم که با ماشینم این طرف و آن طرف نمی‌روم. در تاکسی می‌نشینم، فیلمم را می‌روم و در سینما شکوفه در میدان شهدا می‌بینم و در تاریکی سینما هم هیچ‌کسی مرا نمی‌شناسد. «بارکد» دارد به همان اندازه مخاطب‌های هدف خودش را دنبال می‌کند، یعنی مخاطب‌هایی که از فیلم راضی هستند. کامنت‌هایی دارم که برایم عجیب است و ریزه‌کاری‌ها و نکاتی را در فیلم گرفته‌اند که برایم خیلی جالب است، چون وقتی گفتم تصور می‌کردم خیلی‌ها متوجه آنها نشوند، ولی متوجه شده‌اند.

در آلمان علیه من قیام کردند که تو همجنس‌گرایی را مسخره کرده‌ای!

مثلاً؟

مثلاً یکی برایم کامنت گذاشته بود در مورد بحث همجنس‌گرایی. متأسفانه معضل فیلم «عصر یخبندان» در این فیلم هم یک‌‌سری از دوستان را درگیر خودش کرده است. فیلمم در آلمان نمایش داده شد و می‌دانید اولین حرف‌هایی که در سالن به من زدند چه بود؟ همه آنها علیه من قیام کردند که تو همجنس‌گرایی را مسخره کردی و زیر سئوال برده‌ای. این موضوع دارد در همه کشورهای مدرن مورد توجه قرار می‌گیرد، ولی تو آن را مسخره کرده‌ای، اما داخل کشور دوستان می‌گویند این فیلم همجنس‌گرایی را ترویج کرده است.

نمی‌گویند ترویج کرده‌اید، می‌گویند موضع خنثی دارید..

کجا موضع خنثی دارم؟ در یک فیلم کمدی این موضوع را نقد کرده‌ام و صدای همه آنها هم درآمد.

به هر حال مخاطب خارج کشور با مخاطب داخل کشور فرق می‌کند.

بله، اما به نظرم در این فیلم فضای مجازی را نقد کرده‌ام. نمی‌دانم مخاطب این را متوجه شده است یا نه؟ به من می‌گویند چرا modeling دختر نشان داده‌ای؟ باید نشان بدهم که دخترهای ساده ما تحت تأثیر چه فضایی قرار می‌گیرند و می‌روند و چنین اتفاقی برایشان می‌افتد. باید نشان بدهم یا ندهم؟ در نریشن هم می‌گویم این روزها همه دارند فکر می‌کنند مدل هستند یا عکس برای فلان‌جا می‌دهند و دارند می‌بینند روش پیدا کردنشان چگونه است و از فیس‌بوک پیدایشان می‌کنند و فلان‌جا می‌آیند و مخشان را می‌زنند و… کم دارد اتفاق می‌افتد؟ دارم هشدار می‌دهم. پسر به این گندگی را نشان می‌دهم که دارد با پروفایل نازی با همه ارتباط می‌گیرد.

«بارکد» را ساختم، چون به فضای مجازی نقد دارم

مسئله این است که می‌شود این مطالب را هم می‌شود خیلی بی‌پرده و صریح مطرح کرد، هم کمی با پرده‌پوشی بیشتر و هنرمندانه‌تر….

پرده‌پوشی یعنی چه؟ معنی این را نمی‌فهمم. معیار عرف جامعه‌ام است. هیچ‌وقت پایم را از عرف جامعه‌ام فراتر نمی‌گذارم. در هیچ‌جایی فراتر نگذاشته‌ام. همین دختری را که نشان داده‌ام، شما از همینجا در خیابان حرکت کن چند نمونه‌اش را می‌توانی ببینی؟ همه اینها دارد اتفاق می‌افتد. حرفم این است که از این آدم‌ها دارد استفاده ابزاری می‌شود. جمله از این واضح‌تر و درشت‌تر که مواد مخدر را چه بخری، چه بفروشی، هر دو… یعنی دقیقاً دارم اشاره می‌کنم و حتی بعضی وقت‌ها خیلی هم درشت. به‌رغم اینکه همیشه فیلم‌هایم درگیر درام، هیجان و ریتم هستند، بعضی مواقع حتی تعمدی مثل خیلی از فیلم‌های امریکایی یک دیالوگ شعاری هم می‌گذارم و می‌گویم اشکال ندارد. بگذار بگویند فلانی شعار داده است، ولی با اعتقاد این کار را کردم. «بارکد» را ساخته‌ام، چون به فضای مجازی نقد دارم و می‌گویم فضای مجازی در مملکت ما درست جا نیفتاده است.

بعضی جاها بلند بلند شعار داده‌ام!

فیلم‌هایی امریکایی هم در متن شعار دارند، ولی در اجرا شعاری نمی‌شوند.

در فیلم من هم نشده است. حتی بعضی جاها مثل «عصر یخبندان» بلند بلند شعار داده‌ام که خارپشت‌ها… ولی واقعاً دلم می‌خواست یک میکروفون دستم بگیرم و بعد از فیلم هم جلوی سینما بایستم و بگویم خانواده‌ها در معرض خطر هستند. حواستان جمع باشد. این چیزی است که همیشه با دغدغه به سراغش رفته‌ام.

فکر می‌کنم «بارکد» هم دیوانگی و شوخ و شنگی در مسیر فیلمسازیم است. تجربه‌ای هم برای مخاطب ایرانی بود که این مدل کمدی را هم ببینید و از کمدی که مبتنی بر یک‌سری موقعیت‌های این تیپی و فضاهای مدرن و دور از شوخی‌های خانوادگی است لذت ببرد. کمدی که پلیسش عجیب و غریب و کمی فانتزی و کارتونی است. «بارکد» برایم شبیه یک انیمیشن و کارتون بوده است.

بزرگ‌ترین انتقاد به «بارکد» بحث شوخی‌های جنسی بود. با توجه به حرف‌هایی که زدید، این احتمال را می‌دهم که خواهید گفت مگر در جامعه ما شوخی‌های جنسی وجود ندارد؟ به نظرتان به وجود این همه شوخی جنسی نیاز بود؟

اصولاً کمدی بر پایه سه مطلب خیلی می‌چرخد: شوخی با سکس، شوخی با مذهب، شوخی با سیاست. در همه کمدی‌های دنیا می‌بینید این سه مسئله وجود دارند. البته نمی‌دانم ورژن جدیدی را که الان در سینما نمایش داده می‌شود دیده‌اید یا نه؟ خیلی از این شوخی‌ها را از آن در آورده‌ام.

«ضد گلوله» هم فضای مفرح و نسبتا طنزی داشت ولی این‌قدر شوخی جنسی نداشت.

فیلم اولم هم همینطور بود. نمی‌دانم چرا در این مقطع دارد این برخورد با این فیلم می‌شود. سر در نمی‌آورم. در هفته اول اکران فیلم دوست خانمم فیلم را در سینما فرهنگ دیده بود. می‌خواهم بگویم میزان حساسیت با چیزی که به شکل واقعی دارد در جامعه اتفاق می‌افتد و فیلم دارد فیدبک می‌دهد تفاوت دارد. این تجربه شخصیم است. خانمی رفته و فیلم را دیده بود و با دوست خانمم هم‌صحبت شده بود. خانم حدود ۴۵، ۵۰ ساله و کمی مذهبی بود. فیلم که تمام می‌شود، آن خانم می‌گوید: «این همه می‌گویند فیلم بدآموزی دارد که نداشت.» دوست خانمم پرسیده بود: «چطور مگر؟» گفته بود: «دختر و پسرهایم تعریف این فیلم را شنیده بودند و می‌خواستند بیایند و ببینند. گفتم اول خودم بیایم و ببینم. اگر مناسب بود به آنها اجازه بدهم بیایند و فیلم را ببینند. حالا که فیلم را دیدم، چنین چیزی را در آن ندیدم. یعنی حتی چنین برداشتی هم نکرده بود.»

بعضی شوخی‌ها را خودم حذف کرم نه با اصلاحیه ارشاد!

خب او نفهمیده بوده اما «بارکد» مناسب درصد بالایی از خانواده‌های ایرانی که گرایش‌های مذهبی‌تری هم دارند برای تماشا با بچه های نوجوان و … بصورت خانوادگی نیست.

خانواده‌ من هم یک خانواده مذهبی هستند، بنابراین اگر چیزی را احساس کنم که برداشت بدی از آن می‌شود، خودم آن را برمی‌دارم. مثلا وقتی جشنواره تمام شد، خودم جمله «کیفم تو جیبت» را برداشتم.

یعنی ارشاد نگفته بود بردارید؟

ارشاد هنوز اصلاحیه‌اش را نداده بود. یعنی زمانی که ارشاد اصلاحیه‌اش را به من داد، گفتم خودم این شش مورد را در آورده‌ام. می‌خواهم بگویم به ارشاد کاری نداشتم، حساسیت خودم بود. در سالن بودیم و فیلمبردارم، مهدی جعفری کنارم نشسته بود. گفتم: «مهدی حالم بد است.» پرسید: «چرا؟» گفتم: «این فیلم این‌قدر چیزهای خوب دارد، چرا این تکه‌ای را که فلانی سر صحنه گفت و همگی هم خندیدیم از فیلم برنداشتم؟ الان احساس می‌کنم خوب نیست و زننده است. دوستش ندارم.» جاهایی هم در فیلم بود که اصلاً فکر نمی‌کردیم و در سالن که مردم خندیدند، تعجب کردم. می‌خواهم بگویم اصلاً به آن قسمت‌ها با بار شوخی نگاه نکرده بودم. همه کسانی که خالکوبی می‌کنند، بعد روغن‌های مخصوصی روی آن می‌زنند. دقیقاً پلانی بود که به این هم اشاره می‌کردیم، یعنی دست بهرام روی «بارکد» بود و می‌گفت مال من درد می‌کند و محسن می‌گفت مال من می‌سوزد، کاش کمی بیشتر روغن زده بودیم. سر صحنه گفتیم و اصلاً به این فکر نکردیم ممکن است مردم در سالن واکنش نشان بدهند.

ببینید مثلاً اینکه کاراکتر می‌گوید «او همه چیزش کوچک است به‌جز قلبش» و تأکید هم می‌کند، این شوخی خیلی رو و صریح نیست؟

این جزو مواردی بود که در آوردم.

هفته اول اکران بود.

از دستمان در رفته بود و جزو مواردی بود که می‌خواستم در بیاورم.

من تواناییم در کمدی موقعیت است

ببینید شاید برای ما هم مثلا یک پیامک با شوخی جنسی بیاید و شخصا بخندیم، ولی اینها را در جمع خانواده که تعریف نمی‌کنیم، مسئله این است که روی پرده هر چیزی را نباید گفت.

تا بخشی را می‌پذیرم. ولی خب شوخی با مسائل جنسی خیلی زیادند و یکی از موضوعات اصلی کمدی همین است. اصلاً جوک‌هایی که ما به آنها می‌خندیم، اغلب مسائل جنسی هستند. ما نمی‌خواهیم با مذهب چندان شوخی کنیم. نه می‌توانیم نه خیلی‌هایمان چون اعتقاد داریم شوخی نمی‌کنیم. با سیاست که بخواهیم شوخی کنیم تو را به هزار جا وصل می‌کنند.

من تواناییم در کمدی توانایی در کمدی موقعیت است، یعنی کمدی که آدم‌ها در موقعیتی قرار بگیرند که خنده‌دار باشد. کمدی «ضد گلوله» همه‌اش کمدی موقعیت بود، یعنی یک آدم نامتقارن در فضایی قرار گرفته بود که همه‌اش کمدی موقعیت بود. در «خط ویژه» اگر مردم در جاهایی می‌خندیدند، به خاطر موقعیتی است که این پنج نفر در آن گیر کرده بودند.

واکنش‌ها به شوخی‌های جنسی مودی و زمانی است!

خب حرف ما هم همین است، ولی شما در «بارکد» میزان کمدی موقعیت‌ کارهای قبلی را کم کردید و به سمت شوخی‌های کلامی رفتید….

درست است، ولی تو داری دو جوان را معرفی می‌کنی که دارند در یک فضای لجن زندگی می‌کنند و سعی می‌کنند پاکیشان را هم نگه دارند. مثلاً می‌خواهند مواد پخش کنند، ولی به بچه شانزده ساله نمی‌دهند. مثلاً دختر خیابانی در پارک پیدا می‌کنند و مواد یک شبش را می‌دهند که سراغ فلان کار نرود. به نظر من اینها در یک فیلم ارزش هستند. وقتی می‌خواهی به بافت این دو آدم نزدیک شوی، باید به دیالوگ‌هایشان هم نزدیک شوی.

البته به نظرم بعضی از اتفاقات این‌جوری هم که یکمرتبه عده زیادی تو را محکوم به این می‌کنند که شوخی‌های جنسی زیاد کرده‌ای، مودی و زمانی است. مثلاً دارم می‌بینم صد برابر بدتر از چیزهایی را که در فیلمم گفته‌ام، سه سال پیش در فیلم‌ها گفته می‌شد.

من نمی‌خواستم مقاومت کنم، وگرنه می‌توانستم سر این سه چهار تا جمله مظلوم‌نمایی و مقاومت کنم و فروش فیلمم هم بالاتر می‌رفت، چون اعتقادم این بود که اگر این جملات دارد عده‌ای را اذیت می‌کند، از فیلمم در می‌آورم، چون فیلمم می‌خواهد چیز دیگری بگوید و اصلاً کمدی دیگری دارد. اگر قرار است این چندتا جمله خانواده‌ها را اذیت کند، آنها را در می‌آورم.

یاس تنها مورد اصلاحی فیلمم بود که مرا ناراحت کرد

آقای کیایی! فکر می‌کنم می‌دانستید و این طبیعی بود که صدای یاس مجوز ندارد و از سینما پخش نمی‌شود. این بیشتر یک حربه نبود برای تبلیغات؟

اصلاً. یاس تنها مورد اصلاحی فیلمم بود که مرا بسیار ناراحت کرد. یاس از روز اول با این نیت آمده بود که قدمی بردارد که بتواند در ایران مجوز بگیرد. من اگر می‌خواستم از یاس استفاده تبلیغاتی کنم، از روز اول با او وارد صحبت نمی‌شدم و به او فیلمنامه نمی‌دادم که بخواند.

واقعاً امید داشتید که ترانه یاس مجوز بگیرد؟

بله، پروانه نمایش را با آن گرفتم. در جشنواره هم هیچ‌کسی…     

  در جشنواره کمی بازتر می‌گیرند.

ولی تو معمولاً در مورد هر چیزی پالس‌هایی را از جشنواره می‌گیری. کما اینکه پالس شوخی‌ها را خودم در سالن گرفتم و خودم رفتم و درست کردم. از یاس هم در جشنواره هیچ پالسی نگرفتم. بارها موقع گرفتن پروانه نمایش گفتم یاس را گذاشته و برایش موسیقی ساخته‌ام. گفتند اشکال ندارد. در جشنواره هم گفتند مشکلی نیست. یکمرتبه دو روز مانده به اکران…

چه کسی این کار را کرد؟

فکر می‌کنم به واحد موسیقی ارشاد برمی‌گردد. یاس بارها به آنجا رفته بود مجوز بگیرد و به او نداده بودند.

اگر اکران می‌شد مجوز گرفته تلقی می‌شد.

بله، همان‌طور که سینا حجازی با فیلم «خط ویژه»ام مجوز گرفت. تا آن موقع موسیقی زیرزمینی تلقی می‌شد، ولی با فیلمم مجوز گرفت و دارد کنسرت می‌گذارد. موقعیت یاس به‌قدری عالی است که می‌تواند آن طرف برود و هر اراجیفی را که آن طرفی‌ها می‌خواهند بخواند، اما ایستاده است. آدم بسیار با اعتقاد و وطن‌پرستی است. دوست دارد در این مملکت بماند و بسازد و همه چیز درست شود. چه ویژگی برای ما از این بهتر؟

گفته‌اید بعد از «بارکد» می‌خواهید استراحت کنید و از سینما خداحافظی کرده‌اید…

در شرایط فعلی نمی‌خواهم در سینما فیلم بسازم.

سریال چطور؟

اگر کار خوبی برای ساخت سریال پیش بیاید چرا…

با تشکر از شما به خاطر فرصتی که در اختیار ما گذاشتید.

نوشته کیایی: ۸۰ درصد کسانی که فیلم قصه‌گو نمی‌سازند به دلیل عدم توانایی‌شان است!/ همه فکر می‌کنند فیلمی که اسکار گرفته باید الگوی فیلمسازی باشد/ از آدم‌هایی که می‌گویند باید مملکت را ول کنیم و برویم متنفرم/ در آلمان علیه من قیام کردند که تو همجنس‌گرایی را مسخره کرده‌ای! اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

کیایی به سوره سینما گفت: «پارازیت» همچنان در حال نگارش است. این فیلمنامه هم در ژانر آثار اجتماعی و شهری قرار می‌گیرد، اما احتمالا در نظر مخاطب با دیگر فیلم هایی که تاکنون از من دیده شده، متفاوت جلوه می‌کند، چون میزان موقعیت های طنز و خنده دار آن کمتر است.

وی افزود: داستان «پارازیت» وابستگی چندانی به فصل ندارد، اما مهر و آبان‌ماه امسال را بهترین زمان برای فیلمبرداری آن به حساب می‌آورم و امیدوارم بتوانیم کار را همان موقع کلید بزنیم. در حال حاضر آماده شدن فیلمنامه آن بیشترین دغدغه ذهنی من است و می خواهم حتما نسبت به دیگر فیلم هایم چند گام، رو به جلو باشد.

این نویسنده و کارگردان همچنین گفت: درباره اینکه چه کسی این فیلم جدید را تهیه کنندگی خواهد کرد در حال حاضر صحبتی ندارم، اما به طور قطع در بخش خصوصی سینما ساخته می‌شود و تلاش می کنم از نظر روند تولیدی هم در این فیلم تجربه های جدیدی را کسب کنم.

مصطفی کیایی کارگردانی فیلم‌های سینمایی «ضد گلوله»، «خط ویژه» و «عصر یخبندان» را در کارنامه خود دارد.

نوشته مصطفی کیایی و نگارش یک فیلمنامه متفاوت اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

مسعود کرامتی کارگردان و بازیگر سینما و تلویزیون درباره فعالیت‌های اخیر خود به سوره سینما گفت: پیشنهادهایی داشته‌ام که متاسفانه فیلمنامه‌ها ضعیف بود و نظر من را جلب نکرد. در مجموع باید گفت که شرایط سینما و تلویزیون خیلی خوب نیست و به ندرت آثار قابل توجه وجود دارد. از طرفی طبیعی است که با وجود این تعداد بازیگر در کشور ، بهترین پیشنهادها به من پیشنهاد شود.

وی با اشاره به اینکه این شرایط سخت و کیفیت آثار بعد از مدتی در روند تصمیم‌گیری یک بازیگر تاثیر می‌گذارد گفت: من نگرانی خاصی ندارم، اما این جریان و شرایط بد باعث می‌شود که بسیاری از بازیگران پس از مدتی به جبر ناخواسته تن بدهند و نقش‌ها و فیلمنامه های ضعیف را بپذیرند. این وضعیت نه تنها در سینما، بلکه در تلویزیون هم حاکم است. ما تولیدات بسیار ضعیفی را شاهد هستیم، به دلیل شرایط اقتصادی میزان تولید کم شده است و در کل رغبتی برای حضور پررنگ در این فضا برای بسیاری ایجاد نمی‌شود.

کرامتی درباره عزم و اراده موجود برای بهبود شرایط گفت: امیدوارم فقط عزم و اراده وجود نداشته باشد، به نوعی احساس می کنم عمدی در کار وجود دارد و این در واقع برگرفته از فرهنگی است که در جامعه رواج دارد. گویا مدیریت فرهنگی شرایطی را ایجاد می‌کند تا اکثر ستاره های سینمای ما شخصیت‌های کمیک باشند که بیشتر توهین می‌کنند و دروغ می گویند. از طرفی هم اشخاصی که ژست روشنفکری می‌گیرند. ذره ای قواعد را در راستای فرهنگ جامعه و سینما رعایت نمی کنند و بعد طلبکار هم هستند.

بازیگر فیلم سینمایی «ضد گلوله» ادامه داد: من ۵۰ درصد از آثار سال‌های فعالیتم را دوست ندارم، اما از طرفی درآمدی غیر از این حرفه ندارم، با این وجود باز هم به هر نقش و کاری تن نمی‌دهم تا عزت نفسم را حفظ کنم، اما شان بازیگری از میان رفته و دیگر هنرمند جایگاه درستی ندارد، روز به روز هم به این جریان دامن زده می شود و مرتبه هنر و هنرمند بیشتر نزول می‌کند.

بازیگر مجموعه «راه بی‌پایان» افزود: یکی از عواملی که مسبب این وضعیت بوده، تلویزیون است که بزرگترین لطمه را به هنر بازیگری و کیفیت بازی‌ها وارد کرده است. بدون نظارت و پذیرفتن هر شخصی به عنوان بازیگر در تلویزیون حداقل جایگاه برای هنر بازیگری در نظر گرفته شده است. شخصی وقتی من را در خیابان دید گفت: سال‌ها پیش از این ما به راحتی هنرپیشه‌ها را در خیابان نمی‌دیدیم، اما الان همه جای شهر پر از هنرپیشه است.

وی درباره آخرین فعالیت‌های خود در زمینه کارگردانی و بازیگری گفت: در تلویزیون مجموعه «یادداشت‌های یک زن خانه دار» را داشتم که به دلیل برخی مشکلات مالی تولید آن کامل نشد و آخرین کاری هم که به عنوان بازیگر در آن حضور داشتم، نقش کوتاهی در فیلم سینمایی «لامپ صد» به کارگردانی سعید آقاخانی بود که هنوز اکران عمومی نشده است.

نوشته انتقاد کرامتی از شرایط سینما و تلویزیون/ تن به بازی در هر نقش و پروژه نمی‌دهم اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

سوره سینما- علی رضایی: در سال هایی که قصه گویی در سینمای ایران به مشکل تبدیل شده و بسیاری از فیلمسازان قادر به تعریف یک قصه ساده و سرراست در فیلمشان نیستند، «خط ویژه» اثری قابل قبول است. فیلمی با نماهایی قابل توجه و بازی هایی در یادماندنی که تصویر یک نسل و رویدادهایی که او را به ته خط می رساند در قالبی توام با طنز روایت می‌کند. فیلم تا پایان از نفس نمی‌افتد، تماشاگرش را غافلگیر می کند و البته و مهمتر از همه این ویژگی ها به واقعیت حاکم بر جامعه وفادار است.

«خط ویژه» فیلمی جسورانه است، این جسارت را هم در تولید فیلمی شسته و رفته در بخش خصوصی می‌توان معنا کرد و هم در مضمونی که کارگردان انتخاب کرده است. آقازاده جوان که به دلیل زد و بندهای مالی ثروتمند شده دست آخر خارج از زندان و پیگیری قانونی به راهش در دل شهر درندشت ادامه می دهد و جوان های آس و پاسی که به امید خوشبختی به خلاف روی آورده اند دستگیر می شوند. فیلم روی لایه های اجتماعی و انتقادهایش تاکید غیرضروری ندارد، قصه اش را بازیگوشانه تعریف می کند، شخصیت های جذابش را به ترتیب وارد قصه کرده، از آنها استفاده می کند. کارگردان ریتم را می شناسد به همین دلیل صحنه ها پر حادثه و پراکت است.

مضمون فیلم که اشاره به ویژگی‌های جامعه امروز دارد، در این ساختار و با این ضرباهنگ تند معنا می‌یابد. در دنیای امروز جایی برای تامل نیست، شتاب زندگی نسل جوان را همراه خود می برد و گاه آنها را طعمه قرار می دهد. بسیاری که «خط ویژه» را دیده اند تحت تاثیر نمای آغازین و پایانی آن بوده اند البته که فیلم در این زمینه سلیقه و مهارت تکنیکی اش را به رخ می کشد اما همه هنر کارگردان جوان «خط ویژه» در این جلوه های بصری چشم نواز و البته مناسب با موضوع فیلم نیست. بازی‌ها و فضاسازی کمک بزرگی به فیلم کرده. هانیه توسلی شیرین و دوست داشتنی، مصطفی زمانی با فاصله از نقش‌آفرینی‌های قبلی و هومن سیدی فراتر از انتظار هستند. میترا حجار حضوری کوتاه اما پس از سال‌ها متفاوت دارد و میلاد کی مرام که سال‌ها بازی خوب، صدا و فیزیک مناسبش در سریال‌های تلویزیونی دیده نشده در «خط ویژه» به چشم آمده است.

متاسفانه این فیلم آبرومند و حرفه ای در اکران نوروزی آن طور که انتظار می رفت فروش نداشته است، طبیعی است که آثاری مانند «چ» و «طبقه حساس» به دلیل تبلیغات، سوابق کارگردان و گروه بازیگرانشان بیش از «خط ویژه» با استقبال مواجه شوند، اما این فیلم می توانست مخاطبی فراتر از گروهی که نوروز به تماشای آن نشستند داشته باشد. فیلم تازه مصطفی کیایی اگر دیده شود هرگز تماشاگری را مایوس و دلزده نمی کند اما متاسفانه در این سال‌ها تماشاگر ایرانی به ندیدن سینمای قصه گو عادت کرده است. گویی قصه شنیدن را از یاد برده است. البته آمار فروش چیزی از ارزش‌های این فیلم کم نمی‌کند اما دیده شدن تلاش‌های مادی و معنوی بخش خصوصی برای ساخت اثری شایسته در سینمای ایران، کمترین کمک به ادامه این مسیر است. «خط ویژه» از معدود چراغ‌های روشن سینمای ایران است که توانایی های کارگردانی جوان را نشان می‌دهد

نوشته «خط ویژه»، در مسیر سینمای قصه‌گوی اجتماعی اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

نوشته رضایت علی مطهری از فیلم‌های جشنواره فجر/ «امروز»، «چ» و «خط ویژه» نمره قبولی گرفتند اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

سوره سینما- در سی و دومین جشنواره فیلم فجر که مملو از نام‌های بزرگ و فیلم‌های پرحاشیه بود، «خط ویژه» ساخته یکی از کارگردان‌های جوان سینما مورد استقبال قرار گرفت و سیمرغ مردمی را به دست آورد. مصطفی کیایی که پیشتر کمدی دوست داشتنی «ضد گلوله» را ساخته با «خط ویژه» ثابت کرد موفقیت فیلم قبلی اتفاقی نبوده است. تماشای این فیلم که در فهرست اکران نوروز ۹۳ روی پرده رفته را از دست ندهید.

خلاصه داستان: چند جوان وقتی از دریافت یک وام با مبلغ هنگفت توسط یک شخص با رانت و از راه غیرمعمول مطلع می‌شوند ، قصد هک کردن حساب او و انتقال آن پول به حساب خود را دارند که بر اثر یک اشتباه این مبلغ به حساب دو جوان نیازمند دیگر واریز می‌شود و این اتفاق سرآغازی است برای تعقیب و گریزها و همچنین پیوند این دو گروه جوان با یکدیگر و همفکری و تلاش برای هزینه کردن این پول در راه درست.

کوتاه از نقش آفرینی‌ها: در این فیلم مصطفی زمانی، هانیه توسلی، سام قریبیان، هومن سیدی، میلاد کی‌مرام، محسن کیایی و پریناز ایزدیار حضور دارند. با وجود اینکه فضای فیلمنامه، داستان، کارگردانی و هدایت صحیح مصطفی کیایی، شرایط یکدستی و توازن کمی و کیفی بازی بازیگران «خط ویژه» را فراهم کرده است، نباید از بازی خوب و معقول هومن سیدی در نقش یک هکر عاشق پیشه با رنگ و لعاب فانتزی و گاهی ابزورد گذشت که به خوبی توانسته دستاویزی برای باورپذیری و مطابقت زبان روایی فیلم با شخصیت مورد نظر ایجاد کند. همچنین مصطفی زمانی که به نظر می‌رسد قالب دیده شده او در آثار پیشین بیشتر شکسته شده با انعطاف بیشتری در قالب این نقش حضور پیدا کرده است. گروه بازیگران «خط ویژه» شاید به مفهوم رایج ستاره نباشند اما ترکیبی از بهترین‌های سینمای ایران هستند. بازیگرانی که در کنار هم حضوری قابل قبول در این فیلم دارند.

چند نکته درباره ویژگی‌های «خط ویژه»: بی شک در فراوانی تولید فیلم های موسوم به آپارتمانی که ذهن و چشم مخاطب را در فضایی بسته از یک خانه محبوس می‌کند، حضور یک درام شهری پر جنب و جوش در اکران نوروزی سال ۱۳۹۳ نوید گذران ساعاتی خوش را به مخاطب می‌دهد. فیلم «خط ویژه» به کارگردانی مصطفی کیایی یک  طنز اجتماعی و نقادانه است که گروه بزرگی از منتقدان به مفاسد اقتصادی در کشور را نمایندگی می کند و آینه ای است برای دیدن انسان های نامرئی که همیشه دستشان در میان بدی ها و زشتی ها و بسیاری از مفاسد اقتصادی کار می کند و کارگردان به سهم خود و با نگاه ناظر دوربین سینما بعنوان ابزار بیان هنری، برای آگاهی و رویارویی با این دست های مخفی که توازن اقتصادی و اجتماعی را بر هم می زنند، تلنگری دیگر می‌زند، هر چند که این قبیل افراد  با قدرت‌های کاذب و تکیه بر توان سیاسی خود هیچگاه دیده نمی‌شوند و جوانانی از جنس «خط ویژه» قربانی قدرت طلبی و جاه طلبی آنها می‌شوند. دوربین مصطفی کیایی با تیزبینی و با ملایمتی هنرمندانه این عدم تعادل اجتماعی در میان انسان‌های جامعه را به تصویر می‌کشد.

یکی از نکاتی که با توجه به آثار قبلی کیایی باید به آن توجه داشت ، تثبیت یک زبان سینمایی خاص برای اوست. این زبان با توجه به دستورالعمل‌های فیلمنامه ای و کارگردانی و بهره گیری از قواعد ژانر اجتماعی و طنز، قابل ترجمه است.ورود به فضای یک طنز فانتزی که نمونه آن را در فیلم موفق «ضدگلوله» نیز شاهد هستیم ،یکی از خصایص ویژه کیایی این است که با نگارش فیلمنامه ای کم نقص، وحدت جمعی در میان بازی بازیگران و همچنین میزانسن‌ها و خرده داستان های پیش برنده به خوبی حس می‌شود. «خط ویژه» فیلمی است مطابق با سلیقه اکثریت مخاطبان این روزهای سینمای ما که هم به دنبال یک اثر با ریتمی درگیرانه می‌گردند و هم اینکه با زبان رایج و مورد پسند جامعه و بهره گیری از بازیگران جوان و چهره سینما و تعدد حضور آنها داستانی پرکشش را روایت می کند. هر چند که بی تردید کارگردان این فیلم  با بهره گیری از ابزار نوین که کمبود آن در بدنه سینما به شدت حس می‌شود و همچنین رفع ضعف‌های اقتصادی در روند تولید، از لحاظ ساختار و فرم قابلیت های بیشتری را از خود به نمایش می‌گذاشت.

آمار فروش: فیلم تازه مصطفی کیایی در شرایط مطلوب اما همراه رقیبان قدر روی پرده رفته. فیلم «معراجی‌ها» به کارگردانی مسعود ده‌نمکی بیشترین آمار مخاطب اکران نوروزی را تا امروز داشته. نمایش «چ» ساخته ابراهیم حاتمی‌کیا تازه شروع شده و قطعا بخشی از مخاطبان اکران نوروزی جذب این اثر خواهند شد. «طبقه حساس» به کارگردانی کمال تبریزی هم یک کمدی سر حال است که می‌تواند مخاطب بالایی داشته باشد. «خط ویژه» به تهیه‌کنندگی منصور لشگری قوچانی در این شرایط دشوار روی پرده رفته و حدود ۱۰ روز که از اکران آن توسط هدایت فیلم در ۱۶ سینمای کشور می‌گذرد به فروشی در حدود ۱۲۰ میلیون دست یافته است که به نظر می‌رسد فروش قابل قبولی برای صاحبان این اثر نیست و طبیعی است که با ویژگی‌های یاد شده و پتانسیل جذب مخاطب در این فیلم، باید شاهد افزایش چشمگیر استقبال مخاطبان و فروش «خط ویژه» در روزهای باقی مانده از اکران نوروزی سینماها باشیم.

نوشته دست‌های نامرئی در خطوط ویژه جامعه/ «خط ویژه» فیلمی برای مخاطب امروز اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

احمد مختاری از دفتر پخش هدایت فیلم به سوره سینما گفت: «خط ویژه» با در اختیار داشتن ۱۲ سینما با اینکه روزهای اول فروش را سپری می‌کند، خوب پیش رفته، فکر می‌کنم ویژگی های منحصر به فرد فیلم مخاطبانش را به سینما بیاورد. اگرچه ما در تلاشیم سهمیه‌مان را تا ۲۰ سالن افزایش دهیم. این فیلم که با قرارداد ۴ هفته ای به سرگروهی سینما آفریقا روی پرده رفته در کنار فیلم‌های «معراجی‌ها» و «طبقه حساس» قرار گرفته از رقابت چیزی کم دارد و در زمانی کوتاه می‌تواند از سایرین پیش بیفتد. اگرچه باید در نظر داشت «معراجی‌ها» نمایش خود را خیلی زودتر از ما آغاز کرد و بیش از ۳۰ سالن سینما را در تهران به خود اختصاص داده است.

وی افزود: ضمن اینکه با توجه به شرایط فعلی سینما قراردادهای طولانی بسته نمی شود و این برای فیلمی که از اسفندماه اکران خود را آغاز می کند یک مزیت محسوب می شود. حتی گفته شده علاوه بر سهمیه بیشتر سالن، مدت زمان اکران از آغاز تا نوروز جزو قرارداد «معراجی‌ها» محسوب نمی شود. با این تفاسیر فروش فیلم قطعا عرصه رقابت را برای سایر فیلم ها تنگ خواهد کرد. «طبقه حساس» فیلم قابل ستایشی است و اکران آن در این نوبت قطعا بازار داغ تری از گیشه را فراهم می کند.

وی ادامه داد: ما جز تهران اکران «خط ویژه» در ۱۰ شهرستان دیگر هم مد نظر داریم. تا الان نمایش در شهر های مشهد ، اصفهان و گوهر دشت آغاز شده و تا اواخر هفته آینده این فیلم روی پرده سینماهای اهواز، گرگان،اردبیل، یزد، بابل، سمنان، گرمسار،شیراز و کرمان خواهد رفت. از آنجا که شرایط اکران در شهرستان ها تابع قرارداد نیست و حتما نباید ظرف ۳ یا ۴هفته جایگزین فیلم دیگری شود فکر می کنم فروش قابل قبولی در این شهر ها داشته باشد. بعد از اکران نوروز در حال رایزنی برای نمایش فیلم‌های «اشباح» داریوش مهرجویی و «آتش بازی» بهمن گودرزی هستیم.

«خط ویژه» با بازی مصطفی زمانی، هانیه توسلی، هومن سیدی، میلاد کی‌مرام، محسن کیایی، پریناز ایزدیار ، میترا حجار و سام قریبیان توانست دیپلم افتخار بهترین بازیگر نقش مکمل مرد را برای میلاد کیمرام از سی و دومین جشنواره فیلم فجر دریافت کند. تازه‌ترین ساخته مصطفی کیایی در جشنواره فیلم فجر مورد توجه منتقدان، اصحاب رسانه و مخاطبان قرار گرفت و توانست سیمرغ بلورین بهترین فیلم از نگاه تماشاگران را به طور مشترک با «شیار ۱۴۳» دریافت کند.

نوشته اکران «خط ویژه» در تهران و ۱۲ شهرستان/ شاید «اشباح» به اکران دوم بهار برسد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

کیایی کارگردان «خط ویژه» به سوره سینما گفت: وضعیت پخش «خط ویژه» هنوز مشخص نشده اما در چند روز آینده حتما معلوم می‌شود. خوشحال می شوم اگر در اکران نوروزی جای بگیریم، هر چند که اگر شرایط به گونه‌ای فراهم شود که فیلم‌های دارای احتمال فروش بالاتر در تمام سال توزیع شود بیشتر به نفع سینماست. با این حال فرصت دیده شدن در نوروز چیزی است که نمی‌توان از آن گذشت و امیدوارم فیلم هایی این موقعیت را به دست بیاورند که وجودشان در گروه به نفع کلیت اکران نوروزی است.

وی افزود: واقعا به این موضوع فکر نمی کنم که فیلم در کنار چه آثاری به نمایش در خواهد آمد. ما تلاش خودمان را کرده‌ایم و ان شا الله موفق خواهیم شد. گذشته از این، هر فیلمی که باعث رونق بیشتر شود برای من ارزشمند است و خوشحال می‌شوم اگر رقابتی ایجاد شود که ماحصل آن به ارتقاء کلی سینما بینجامد.

مصطفی کیایی درباره برآیند خود از داوری های جشنواره فیلم فجر گفت: باید پذیرفت که به هر حال، هر سال بخشی از داوری‌ها سلیقه‌ای صورت می‌گیرد و نمی توان انتظار یک شرایط ایده آل داشت. جشنواره تمام شده و امید دارم سال کاری خوبی پیش روی همه باشد.  چند طرح دارم و احتمالا اواخر سال ۹۳ فیلم جدیدم را شروع می‌کنم.

«خط ویژه» به تهیه کنندگی منصور لشگری قوچانی با بازی میلاد کی‌مرام، هانیه توسلی، مصطفی زمانی، هانیه توسلی، هومن سیدی، محسن کیایی، سام قریبیان، میترا حجار، پریناز ایزدیار، نادر فلاح، اسماعیل پوررضا، علی کوچکی و بابک بهشاد داستان چند جوان را روایت می کند که پول هنگفتی را به دست می‌آورند.

نوشته وضعیت پخش «خط ویژه» اواسط هفته مشخص می‌شود/ نمی‌شود به سادگی از اکران نوروز گذشت اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

نوشته گزارش تصویری نشست فیلم «خط ویژه» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

نوشته آنونس فیلم سینمایی «خط ویژه» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

سوره سینما-سارا کنعانی: در جشنواره سی ام از مصطفی کیایی فیلمی را شاهد بودیم که بسیار به مذاق منتقد و تماشاگر خوش آمد. «ضد گلوله» یک قدم خوب در روند حرفه ای کیایی بود. او سال گذشته دست خالی بود، اما این بار با «خط ویژه» به رقابت آمده است انتظارها از این فیلمساز جوان بالا است و او امسال باید با سینماگران بزرگی رقابت کند، امروز این فیلم برای نمایندگان رسانه‌ها در برج میلاد روی پرده می‌رود.

شما فیلم به فیلم دارید از کمدی فاصله می‌گیرید. «بعد از ظهر سگی سگی» طنز بود. در «ضد گلوله» طنز موقعیت داشتید و حالا به گمانم «خط ویژه» کاملا اجتماعی باشد.

مصطفی کیایی: اصولا علاقمند به کار  کردن در فضاهای مختلف سینمایی هستم و دوست ندارم به یک ژانر محدود باشم و البته این را هم دوست نداشتم در سینما به عنوان کسی شناخته شوم که تنها طنز و کمدی می‌سازد. گذشته از آن، در وهله اول تکلیف هر فیلم را فیلمنامه آن برایم مشخص می‌کند. «خط ویژه» به سمت حال و هوایی غیرطنز رفته، چون فضای آن ایجاب کرده است. نوع پرداخت فیلم از طرف من برنامه ریزی شده و هدفمند نبود. متن بود که معین کرد چطور باید آن را روایت کنم.

این فیلم با ساخته‌های قبلی شما به لحاظ نگاه کارگردانی تفاوت دارد؟

«خط ویژه» چیزی در راستای نوع تفکر من است. یعنی همان اندیشه‌ای بر آن حاکم است که در فیلم های قبلی من هم دیده می‌شد، اما از نظر فضایی و فرمی کار متفاوتی از آب در آمده است.

این بار بر خلاف آنچه در فیلم قبلی دیدیم، شما به سراغ چهره های معروف سینمایی رفته‌اید. این انتخاب‌ها دلیل ویژه‌ای داشت؟

نقش اصلی فیلم ما را یک تیم بازی می‌کند و نه یک شخص خاص. ما باید از بازیگرهای جوانی استفاده می‌کردیم که وقتی در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند، همان ترکیبی را ایجاد کنند که ما می‌خواستیم. از همین منظر چیدمان این افراد از نگاه ما اهمیت زیادی داشت. جنس بازی و رنگ آمیزی ویژه هر شخصیت خاصیت پیش برنده ای در روایت داشت و به همین دلیل انتخاب تمام بازیگرهای ما اهتمام ویژه می‌طلبید.

سوژه اصلی «خط ویژه» چطور به ذهن شما رسید؟ نمونه واقعی بیرونی دارد؟

دغدغه ای در ذهن من مدت ها وجود داشت که باعث شد من «آقا زاده‌ ها» را بنویسم. این متن رد شد و من «خط ویژه» را نوشتم. تم اصلی شاید از یک خط مطلبی می‌آید که من در روزنامه خواندم. شاید الان که فیلم آماده شده، قصه آن ربطی به آن مطلب روزنامه نداشته باشد، اما خودم می‌دانم که چه پروسه ذهنی طی شد تا از آن به این برسم. اگر الان آن خبر مکتوب را عنوان کنم، ممکن است به تماشاگری که هنوز فیلم را ندیده پیش زمینه ذهنی بدهم و این خوشایند من نیست.

در مورد بازخوردهای جشنواره‌ای فیلم چطور فکر می‌کنید؟

پیش بینی خاصی ندارم، اما امیدوارم بازخوردهای خوبی که برای فیلم قبلی داشتم، برای این فیلم هم داشته باشم.

حرفی باقی مانده؟

این دولت نام تدبیر و امید به خود گرفته و ای کاش این ویژگی خوب به سینمای ما هم راه پیدا کرده باشد و بعد از جشنواره همه حال خوبی داشته باشیم.

نوشته نقش اصلی «خط ویژه» را یک تیم بازیگر بر عهده دارد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

کی‌مرام به سوره سینما گفت: امسال با سه فیلم «خط ویژه»، «روزگار عشق و خیانت» و «برف» در بخش مسابقه جشنواره حضور دارم، اما با وجود این پرکاری هنوز به آنچه می‌خواهم دست پیدا نکرده‌ام. قرار بود به استادم مسعود کیمیایی ادای دین کنم و در «متروپل» هم بازی داشته باشم، اما به خاطر مشغولیتی که به خاطر آخرین سریالم برای من پیش آمده بود، این فرصت را از دست دادم. امیدوارم بار دیگر این پیشنهاد همکاری را از طرف ایشان دریافت کنم.

وی افزود: من در فیلم «برف» برای اولین بار در یک تک سکانس بازی کردم. مهدی رحمانی کارگردان جوانی است که دوست داشتم به او کمک کنم. در مورد این تجربه ام حرف‌هایی دارم که مطرح کردن آن را به پس از نمایش فیلم در جشنواره موکول می کنم. نام کاراکتر من در این فیلم ، حامد است و این احساس را داشتم که می تواند به خوبی از آب در بیاید. فیلم «خط ویژه» کیایی هم اثری است که آن را دوست دارم و به موفقیت اش در جشنواره بسیار خوشبینم.

میلاد کی‌مرام در نمایی از فیلم «برف»

بازیگر فیلم سینمایی «متروپل» ادامه داد: بزرگان زیادی که در نشست های خصوصی فیلم را دیده‌اند، از بازی ها و کلیت اثر تعریف کرده اند و این موضوع در حال حاضر من را خیلی خوشحال کرده است. فیلم جدید کیایی یک اثر کمدی نیست. او در «بعد از ظهر سگی سگی» با فضای کمیک کارش را شروع کرد و در «ضد گلوله» این کمدی صرف را به طنز موقعیت تقلیل داد. حالا در «خط ویژه» یک تریلر اجتماعی شهری را از او شاهد هستیم. در این فیلم شاهین نام دارم و به اتفاق دوست‌هایم به پول هنگفتی دست پیدا می‌کنم که باعث ایجاد دردسرهایی می‌شود.

کی‌مرام تاکید کرد: آنچه در «خط ویژه» بازی کرده ام، شبیه هیچ کدام از نقش‌های من نیست. یک اصل مهم برای من در پذیرش نقش ها همین موضوع است که کار جدیدم با قبلی حتما تفاوت‌هایی داشته باشد. جنس بازی و گریم ویژه ای را تجربه کرده ام و امیدوارم همگی نتیجه کارمان را ببینیم. تنها متفاوت بودن نقش کافی نیست و فیلمنامه، کارگردان و تیم خوب هم از اهمیت زیادی برخوردار است.

میلاد کی‌مرام در نمایی از فیلم «خط ویژه»

بازیگر فیلم «ملکه» در پاسخ به این سوال که علت پرکاری خود را در یک سال اخیر چگونه ارزیابی می‌کند، گفت: اغلب اتفاق‌های خوب بعد از یک اتفاق خوب دیگر رخ می‌دهند. من از «کوچه ملی» بود که به فیلم باشه آهنگر رسیدم. البته شهرت مردمی را به خاطر بازی در سریال‌ها به دست آورده بودم. در یک سال اخیر برای پذیرش همه نقش هایم یک دلیل موجه داشتم و سعی داشتم بازی نجیب و خوبی ارائه بدهم. برای سه فیلم موجود در جشنواره امسال با بازی من آرزوی موفقیت دارم.

میلاد کی‌مرام با سریال «نابرده رنج» به شهرت رسید و در فیلم‌های «کوچه ملی» و «ملکه» بازی کرده است.

نوشته میلاد کی‌مرام با سه فیلم در جشنواره فجر/ به آنچه می‌خواهم نرسیده‌ام اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.