به گزارش سوره سینما، نشست پرسش و پاسخ فیلم سینمایی «کافه سلطان» با حضور مصطفی رزاق کریمی کارگردان، مرتضی رزاق کریمی تهیه‌کننده، محمدرضا شریفی‌نیا بازیگر و عطیه آرندی نویسنده و با اجرای حمیدرضا مدقق برگزار شد.

مرتضی رزاق کریمی در ابتدا درباره این فیلم گفت: این روزها مسائلی درباره حضور و عدم حضور در جشنواره مطرح می‌شود ولی باید بدانیم که جشنواره به معنای جشن نیست و با غم و اندوهی که در جامعه است ما جشنی نداریم. در مملکتی زیست می‌کنیم که از ایام دور تا به حال چنین اتفاقاتی مانند جنگ دوازده روزه اتفاق افتاده است. درباره این موضوع داستان های مختلفی به من پیشنهاد شد و در ابتدا ترجیح میدادم تا مدتی از حادثه بگذرد ولی وقتی با متن خانم آرندی مواجه شدم که به نتیجه چنین رخدادی به طور مستقیم و غیرمستقیم میپردازد،  به سمت تولید آن رفتیم. متن بود که من را به این فیلم جذب کرد.

عطیه آرندی نویسنده این فیلم بیان کرد: من اصفهانی هستم و سال های زیادی را در جاده گذراندم. در طول جنگ دیدیم که به یکباره جاده ها شلوغ شدند و من به این فکر می‌کردم که کافه هایی که در تمام این سال اینجا بودند در حال حاضر در چه وضعیتی هستند.

محمدرضا شریفی‌نیا یکی از بازیگران فیلم درباره حضور خود در این فیلم مطرح کرد: ایام را به همه کسانی که عزیزی از دست دادند تسلیت میگویم. به دلیل سوتفاهم ها که پیش آمده میخواستم ضمن تشکر از آقای شاهسواری انتقادی را مطرح کنم. ای کاش تغییر فرمت را از اسم آن شروع می کردیم و مثلا از یادآوری استفاده میکردیم. اتفاقی افتاده و من فکر میکردم از طرف مدیریت برای افتتاحیه می آیند و شرایط یادنامه میگذارند و یادی از اتفاق می‌کنند و توضیح داده شود که ما دورهم جمع میشویم تا به آثاری که به همین حوادث پرداخته شده، بپردازیم.

وی ادامه داد: به آقای مهدویان هم انتقادی داشتم که نه کسانی که نیامدند بحث ترس نبوده بلکه نوع عزاداری آن ها متفاوت بوده است. این دوقطبی کردن جامعه برای خود ما بسیار بد است.

مصطفی رزاق کریمی کارگردان این فیلم توضیح داد: چهل و هفت سال پیش در اتریش معماری خواندم و بعد سینما خواندم و حدود بیست و هشت سال پیش پروژه «یاد و یادگار» را آغاز کردیم شاید حدود نود درصد ایران را سفر کردیم و در طول این سفر زندگیمان در قهوه خانه ها بود.

وی ادامه داد: از ارگان‌های مستند گفتند درباره جنگ فیلمی بسازید و من قبول نکردم که چنین کاری انجام دهم آن هم در زمانی که مردم ما همچنان زیر خاک بودند. در این بین درباره موضوع سینمایی بحثی مطرح شد که در بستر فیلم اتفاقی از جنگ دوازده روزه هم نشان داده شود.

رزاق کریمی افزود: قرار نیست بگوییم قهوه خانه پولدار شده است. ما می بینیم که آدم های مختلفی در آنجا رفت و آمد می‌کنند و هرکدام حرفی دارند. من که از سینمای مستند آمدم باید حرفم سند داشته باشد و همان جوانی که سرباز است هم عین واقعیت است.

این کارگردان بیان کرد: یک بار با آقای حاتمی کیا سر «از کرخه تا راین» بسیار بحث داشتیم پیرامون این مطلب که هیچ اثر انگشتی شبیه هم نیست. من از جهان بینی خودم فیلم را تعریف می‌کنم چیزی که دقیقا در این فیلم هم انفاق افتاده است.

مرتضی رزاق کریمی نیز درباره داستان فیلم گفت: این فیلم به طور مستقیم به جنگ نمی پردازد. قطعا درباره جنگ آثاری ساخته شده و همچنین ساخته خواهد شد.  من فکر می‌کنم چنین آثار غیرشعاری بیشتر برای مخاطب جهانی هم جذابیت دارد.

آرندی در ادامه گفت: بحث عمیقی در فیلم درجریان است و این است که انتخاب های ما در شرایط بحران چگونه باید باشد.  ما می بینیم که هرکدام از افراد در مواجهه با این اتفاق چه برخوردی خواهند داشت.

وی درباره روایت فیلم توضیح داد: ما فکر نمی کنیم که داستان یکنواخت بود. ریتم نیز از دل قصه می آید. قصه ما یک قصه انسانی بود و قصه ما به زمان نیاز داشت و ریتم فیلم درخواست کارگردان بوده است.

شریفی‌نیا درباره همکاری با برادران رزاق کریمی گفت: کار جاده ای بود و معمولا در فصل سرما سخت می‌گذرد، سختی های کار بسیار زیاد بود و از طرف دیگر دو برادر رزاق کریمی کنار ما بودند که هر دو بسیار آرام و عالی کار را پیش بردند. این را از قول خانم حاجیان که در سفر هستند، میگویم که میکفتند بعد از مدت ها کارگردانی بسیار مودب و با احترام و آگاه دیدم.

در ادامه این نشست مصطفی رزاق کریمی بیان کرد: بخش اصلی کار من پژوهش و مستندسازی بود.  موضوعات موفق از دل پژوهش های خوب و دقیق  برمی‌آید.  من فیلم های متفاوتی ساخته ام که انسان محور بوده اند و پرداختن به خود جنگ با تانک و توپ و تفنگ کار دوستان متبحری‌ست که توانایی و علاقه اش را دارند.

این کارگردان درباره بازیگران بیان کرد: بازیگران به خصوص آقایان شریفی‌نیا و بابایی و خانم حاجیان لحظه به لحظه همراه بودند و سوال داشتند و  پیش رفتیم تا به جواب های خود رسیدند.

مصطفی رزاق کریمی درباره انتخاب حاجیان و شریفی نیا توضیح داد: برای این زوج هنرمندان دیگری هم متن را خواندند و سه کاندید مختلف برای نقش مهتاب داشتیم ولی درنهایت با همفکری کارگردان وقتی اسم خانم حاجیان مطرح شد ایشان را پسندیدند و خانم حاجیان هم نکاتی درباره نقش داشتند. در اختتامیه جشنواره شهر هم با آقای شریفی نیا صحبت کردم و دیدیم ترکیب این دو زوج کنار هم به مفهوم فیلم هم کمک می کرد.

آرندی درباره شعارزدگی فیلمنامه گفت: وقتی در یک بستر زمانی مشخص اتفاقات مشخص رخ داده کاراکترهای ما در همان موقعیت بروز پیدا می‌کنند، در این مواقع آدم به دنبال موقعیت های واقعی می‌ گردد. چیزهایی که دیدیم مناسب با موقعیت بود نه چیزی زیادتر.

تهیه‌کننده این اثر نیز بیان کرد: به نظرم اجزای این فیلم سینما بود و با سریال کاملا متفاوت است.

کارگردان این فیلم مطرح کرد: اندازه شناسی بسیار مهم است که بحث عمیقی است. خانمه همیشه میگفت من درباره اندازه همیشه مشکل دارم. ولی برای کارگردان دریچه ای باز می شود از اندازه شناسی در جریان و دیالوگ و …  این ها چیزهایی بود که به تنهایی به آن ها نرسیدم و با گفتگو و پیشبرد قصه شکل گرفته است.

وی ادامه داد: همیشه در تمام پروژه ها شخصیت زن برای من بسیار مهم است و در فیلم من می بینید که خانم برش و توانایی دارد. خانم حاجیان با اندازه شناسی دقیق تمام ویژگی ها را بروز داده است.

آرندی درباره ارتباط دو نسل در فیلم گفت: ما به گفتگو میان دو نسل نیاز داریم و ماجرای بی احترامی مطرح نیست. اگر زودتر حرف ها مطرح شده بود به سیلی و … نمی رسید.

محمدرضا شریفی‌نیا در پایان گفت: ما چند وقت پیش داور فیلم های جنگی بودیم و دیدیم در بسیاری از فیلم ها از ابتدا تا انتها آدم ها روبروی هم ایستاده و تیر می زنند. من با مسئول جشنواره صحبت کردم که این فیلمی که شما به عنوان برگزیده انتخاب کردید خیلی خوب است ولی قصه اشکال دارد. ما جای گفتگو نداریم تا آدم ها در آن حرف بزنند و اصلا این پروراندن شهید را نمی بینیم. ولی در فیلم دیگری می بینیم که مسیر انسان شدن لحظه به لحظه روایت شده است. در فیلم ما نیز همه چیز برمبنای گفتگو است. اتفاقی در خانواده افتاده و باید دید چطور برمبنای مناسبات آن را حل و فصل خواهند کرد. شما در این فیلم گره دارید و باید منتظر باز شدن آن باشیم.